و دستور رفتار نمايند سازگار نيست . كيفيت اين كار هنگامى كه دربارهء روزنامه‌هاى تهران بحث خواهم كرد نيك آشكار خواهد شد . ذوق و هوس - در اينكه شاه فاقد ذوق هنرى نيست از علاقهء او نسبت به موسيقى آشكار مىشود . در موزهء سلطنتى مجموعهء كلانى از دستگاههاى موسيقى هست . وى آهنگ‌هاى نظامى را بخصوص دوست ميدارد و براى ارضاى اين علاقهء خويش موزيكانچىهائى از فرانسه و اتريش به خدمت آورده است . در مورد ديگرى كه او و پيشينيانش تاكنون علىرغم اغراض داخلى نسبت به همكارى خارجى علاقه ابراز داشته‌اند استفاده از دانش پزشكى است . عباس ميرزا اولين كسى بود كه در اين كار سرمشق شد و دكتر كورميك تبعهء انگليس را به عنوان طبيب دستگاه خود استخدام كرد . محمد شاه نيز از او پيروى نمود و دكتر لابات فرانسوى را در خدمت داشت كه يك بار جان شاه را نجات داد و بعد نيز دكتر كلوكه را استخدام كرد . دكتر ديكسن پزشك سفارت انگليس در دورهء شاه فعلى شهرت فراوانى يافته ، ولى پزشك اختصاصى شاه طى چند سال اخير دكتر ديگر فرانسوى طلوزان است كه اكثر مسافران تهران با نام و شخصيت او آشنائى دارند . از جمله خصايص اخلاقى فرعى ، ولى شايان توجهى كه شاه دارد و در اينجا بحث مىشود سه چيز است كه در اين فصل بخصوص سزاوار يادآورى است : يكى علاقهء كودكانهء شاه نسبت به اشياء تازه و بديع ، ديگر عشق علاج‌ناپذيرش به لطيفه و شوخى و ديگر حيوان‌دوستى ، است كه راجع به همهء اين موارد حكايت‌هائى در مجالس پايتخت تعريف مىكنند . چنان كه وى در سفرهاى خود به اروپا مقدار كثيرى اشيائى كه در ذهن شرقى حيرت‌انگيز و تماشائى مىنموده فراهم كرده است ، ولى همهء آنها حالا در انبارهاى مختلف قصر كنار افتاده و يا در گوشه‌اى مانده و فراموش شده است و به همين نحو نيز در زمينه‌هاى وسيع امور اجتماعى و ادارى وى پيوسته نقشه‌هائى را در نظر دارد و تصميماتى اتخاذ و در اجراى