جورج ناتانيل كرزن ( مترجم : غلام على وحيد مازندرانى )
466
ايران وقضيهء ايران ( فارسي )
آنها ايستويك يكى را از جمله قابلتوجه بسيار ذكر نموده و آن برآمدگى ساختگى در آسياباد با بيست پا ارتفاع و 350 پا طول و 300 پا عرض واقع و بر قلهء آن بنابر شايعات بقاياى آتشكدهء قديمى است كه با خشت و چينههاى سنگى يك در ميان با ارتفاعى تقريبا چهل پا ساخته بودند . قلعهء سوم كه به قلعهء ايرج معروف است نزديك دهكدهء جعفرآباد است كه در اطراف آن ديوار گلى ضخيمى است با پنجاه پا ارتفاع و محوطهاش بنابر قول ايستويك 1800 يا رد در 1500 يا رد تقريبا يك ميل مربع است . تاريخ و دورهء ساختمان اين استحكامات حيرتانگيز نامعلوم و مورد اختلاف است و بعيد است كه به روزگار خيلى قديم تعلق داشته باشد ، ولى به هردورهاى كه مربوط باشد زمانى بوده است كه ايران از حال حاضر تواناتر و صاحب جمعيت بيشترى بوده هرچند كه سرزمين امن و خالى از خطرى به شمار نمىرفته است . اين بناهاى خاموش بانگ ويرانى اين سرزمين را در گوشها دوچندان محسوس ميسازند .