محكوم سازد ، ولى از طرف ديگر در جادهء تهران به شيراز كه بيشتر محل رفت‌وآمد و وسايل هم بهتر فراهم است چهارپايان بيشترى دارند و جنس آنها بهتر و بطور كلى قابل‌پسندتر و گاهى براستى دلپسند بود . هنگامى كه بوسيلهء آنها ساعتى هشت تا نه ميل تمام روز سفر مىكردم و پيوسته در تاخت بودند گاهى نيز يورغه مىرفتند آن وقت مىتوان تصور كرد كه روزى هفتاد تا هشتاد ميل به‌هيچ‌وجه طاقت‌فرسا نيست و اگر هوا ملايم و مساعد باشد تقريبا بىلطف و صفا نخواهد بود و بالاخره بيش از هر امر ديگرى خيلى به طالع و نصيب خود مسافر بستگى دارد و اگر او قادر باشد كه از تصادم با مأموران و يا سبقت گرفتن بر آنها اجتناب نمايد كه درهرحال حق تقدم دارند و اگر بار سفرش زياد نباشد و حيوانات متعدد لازم ندارد و بخصوص اگر بتواند از مسافران ديگر همان جاده جلوتر حركت كند وضع و حالش خيلى بهتر از سايرين خواهد بود و اگر او در تمام اين موارد كم‌طالع باشد با خروارها دشنام و ناسزا ايران را ترك خواهد كرد . در اينكه حال غالبا بدين منوال است از آن جهت است كه اكثريت مسافران اروپائى ظاهرا خوش دارند كه سفر خود را در ايران با سرعت خيلى بيشتر از ديگران برگزار كنند . در نتيجه مسابقهء خشم‌آورى جريان مىيابد و موقعى كه تيرهاى تلگراف در كنار جاده نصب است صداى سيم در گوش مشتاق مسافر علامت پيشرفت و كاميابى است و انسان به ندرت آن همه زياد احساس توفيق و خوشبختى مىنمايد و يا شهرتى پايدار باقى مىگذارد كه از عهدهء شكستن حد و سرعت پيشينيان برآمده است . چاپارخانه - حال شرحى اجمالى راجع به چاپارخانه و محيط محدود و مخصوص آن بيان مىكنم . چاپارخانه كه گاهى در مركز و يا در كنار شهر يا ده و بعضى اوقات نيز در ميان محوطه‌اى مخروب و منزوى ولى درهرحال