جورج ناتانيل كرزن ( مترجم : غلام على وحيد مازندرانى )
336
ايران وقضيهء ايران ( فارسي )
معمولا در مجاورت آب است بناى كوچك چهارگوش با ديوارهاى گلى سفيد است برجى بر دروازهء ورود و برجهاى نيمهمدورى در هريك از گوشهها دارد كه روى همرفته مثل قلعهء كوچك گلى است و در واقع نيز جز اين نيست ، زيراكه در سر - زمينى كه تا ديروز محل تاختوتاز تركمنها بود و دزدى از هر قبيل در آنجا بىكموكاست متداول است هر ملك و مسكنى از كاخ شهرياران تا كلبهء روستائى يك چاپارخانهء ايرانى را بايستى از آسيب حمله و تجاوز حفظ نمود بهطورىكه گوئى مملكت در جنگى علنى گرفتار باشد . از دروازهاى كه درب چوبى بزرگ دارد به داخل چاپارخانه وارد مىشوند و هرگاه اين در بسته باشد فقط با نردبان امكان رخنه كردن به آن هست و هنگامى كه از دروازه وارد مىشويم مسافر متوجه دو سكوى كوتاه از دو طرف و دو در گاهى مىشود كه مدخل دو اطاق تاريك و كثيف همسطح زمين است .