ارزش آن از لحاظ انگلستان - ارزش منفى سيستان براى روس ، براى انگلستان برعكس جنبهء مثبت دارد . به عبارت ديگر روس علاقه‌مند است كه بر سيستان دست يابد تا از افتادن آن در دست انگليس جلوگيرى نمايد زيراكه در اين صورت نه فقط نقشه‌هاى دور و دراز و متضمن اثرات بسيارى كه شرح داده‌ام نقش بر آب خواهد شد ، بلكه انگلستان در وضع و حال مناسبى قرار خواهد گرفت كه خواهد توانست به آسانى موقع آسيائى رقيب خود را تهديد كند . اينك من به شرح اين موضوع مىپردازم : در فصل پيش مبارزه‌هاى شديد تجارتى را كه اكنون بين محصولات تجارتى روسيه از يك طرف و انگليس و هندوستان از سوى ديگر در خراسان جارى و سارى است خاطرنشان ساختم و نشان دادم مزيتى كه آن دولت با داشتن خط آهن ماوراء بحر خزر دارد و از اين مزيت بهره‌هاى بيشترى نيز خواهد برد روسيه را قادر مىسازد كه بازارهاى شمال شرقى ايران را از كالاى روسى لبريز كند و در بازار مشهد اجناس خود را ارزان‌تر از كالاى تنها رقيب خويش يعنى انگلستان و هند بفروشد و بازنموده‌ام كه مرحلهء خطرناكى فرارسيده است كه بدون كمك سرشار در زمينهء تسهيلات بيشتر در حمل جنس و يا فراهم ساختن راههاى كوتاهتر و ارزان‌تر مآلا تجارت انگليس و هندوستان از بين خواهد رفت . با تنها وسيله‌اى كه بريتانيا قادر است تقريبا تحت شرايط متساوى با حريف رقابت كند اين است كه تاكتيك خود او را تعقيب نمايد و آن ساختن راه‌آهن در جنوب است تا اثرات خط آهن ماوراء بحر خزر را در شمال خنثى كند و اجناس بمبئى با همان سهولت و سرعت به مقصد برسد كه كالاى ساخت مسكو به خراسان مىرسد نه اينكه محصولات خود را با شتر و قاطر از راههاى دور با مخارج هنگفت به بازار بياورد و برعكس حريف از نيروى نيكو اثر بخار براى پيشرفت كار تجارت بهره‌مند شود . چنين خط آهنى كه مبدأ آن هندوستان است بايد اولين مقصد آن سيستان باشد .