طولانى را طى كند امكان رقابت با اجناس روس را حتى در اين ايالت ايران ندارند مگر آنكه راه‌آهن ما هم تا اين صفحات امتداد يابد . » حقوق گمركى - دولت روس به وضع ممتاز خود نيك توجه دارد و سعى مىنمايد كه با تدابير مالى بر آن بيفزايد همان تدبيراتى كه در انگلستان مورد تأييد حضراتى نيست كه خود را در فن اقتصاد هوشمند مىشمارند و در سياست تجارتى كشورهاى خارجى بخصوص روس افرادى مأيوس محسوب مىشوند . بر اجناس روسى هم پنج درصد عوارض گمركى در موقع ورود به خاك ايران تعلق مىگيرد ، ولى براى آنكه صادرات پنبه ايران مورد تشويق واقع شده باشد در صورتى كه از راه بالتيك يا درياى سياه وارد شود ، ده درصد وجه رجحان نسبت به آن قائل شده‌اند . با فرمانى كه در فوريهء 1889 صادر گرديد بر كالاى ايرانى كه بوسيلهء راه‌آهن ماوراء بحر خزر وارد شود بنابر قيمت جنس دو و نيم درصد عوارض تعلق مىگرفت ولى بنابر فرمان ديگر كه در فوريهء 1890 صادر شد هرگاه اين قبيل اجناس بوسيلهء خطوط آهن ماوراء درياى خزر به صورت ترانزيت به اروپا صادر گردد اگر از طريق عشق‌آباد يا هر ايستگاه ديگر ماوراء بحر خزر حمل شده باشد از هرگونه عوارضى معاف خواهد بود . اقلام عمده 1 - جنس انگليسى و هندى - واردات هند و انگليس كه از طريق بندر عباس وارد مىشود اقلام عمده علاوه‌بر چاى چينى بازهم چاى است چاى سبز هندى به ارزش 7140 ليره كه بيشتر به مقصد بخارا صادر مىشود و چاى سياه هندى كه در خراسان مطلوب است با ارزش 12000 ليره سپس نيل با ارزش كلى 10170 ليره كه بيش از نصف آن را به رسم ترانزيت به آسياى مركزى مىبرند « 1 » عوارض وارداتى نيل تصويرى از سيستم مكرر ماليات‌بندى

--> ( 1 ) - در آسياى مركزى نيل را همه جا براى رنگ كردن پارچه‌هاى ابريشمى و نخى و رنگ‌آميزى ظروف و رنگين نمودن كاشىها به كار مىبرند و آن در بناهاى عادى و همچنين مذهبى نيز ديده مىشود .