جورج ناتانيل كرزن ( مترجم : غلام على وحيد مازندرانى )
271
ايران وقضيهء ايران ( فارسي )
اين افراد هرچند كه اتباع ايراناند ، ولى علاقهء چندانى به اطاعت از آن دولت نمىنمايند ازاينرو عامل خطرناكى در سياست مرزى بشمار مىروند . حوزهء مشهد - ناحيهء مشهد كه تا هرىرود ادامه دارد ما با عوامل بيگانهء مزبور برخورد مىكنيم . در حوالى مشهد عوامل ايرانى اكثريت دارند ، اما هرچه بيشتر به طرف مرز پيش برويم با دستهها و تيرههائى مصادف مىشويم كه از لحاظ نژاد و مذهب متفاوت و جزو چهار ايماق ( يعنى چهار جماعت ) طوايف خانه بدوش حدود مرزى افغانستان « 1 » ، اينها طوايف جمشيدى و هزارهاند . دسته اول از ريشه و تبار ايرانىاند ، ولى عدهء كثيرى از آنها سابقا خاك ايران را ترك نموده در افغانستان مقيم شدهاند . باقيماندهء ايشان را هنگام محاصرهء هرات در سال 1857 به ايران عودت و در خانهگشا نزديك مشهد اسكان دادند . ايشان بايد عدهاى بيگار براى دولت ايران جمع كنند و از ميان نفرات آنها گارد سرحدى تربيت مىشود و با آنكه از نژاد ايرانىاند و تا حدى فارسى حرف مىزنند اطاعت و وفادارى ايشان سخت مورد ترديد است از طرف ديگر هزارهها هيچوقت از قوم ايرانى نبودند و چنان كه چهرهء مغولى و چشمهاى بىقواره و ريش بزى ايشان نشان مىدهد به خانوادهء تورانى تعلق دارند عدهاى از آنها در حوالى مشهد ساكناند و عدهء بيشترى در جنوب در محسنآباد در ناحيهء باخرز هستند و روىهمرفته عجيبترين وضع اختصاصى ايشان اين است كه با آنكه خون و مذهب و شباهت ايرانى ندارند به زبان فارسى تكلم مىنمايند و سنىمذهباند و هرچند كه در حدود 450 نفر سرباز فراهم مىسازند احساسات و وفادارى ايشان نسبت به دولت كاملا مشكوك مىنمايد .
--> ( 1 ) - چنان كه از نام ايشان مستفاد مىشود چهار ايماق اصلا چهار طايفه شامل : جمشيدى ، فيروزكوهى ، تيمورى و تيمونى بود بعدا دو طايفه ديگر هزاره و قيچاقها نيز به اين دستهها بسته شدند فيروزكوهىها و تيمونىها و قيچاقىها كه دوتاى اول اصلا ايرانى بودند ديگر در ايران ديده نمىشوند ولى اعضاى چهار دستهء ديگر هنوز در ايران هستند . دكتر بلو Bellew اين دستهها را طور ديگرى طبقهبندى كرده است وى چهار ايماق را شامل تيمورى ، يموتى ، داهى و سورى مىنامد و جمشيدى و فيروزكوهى را شعب فرعى تيمورى مىشمارد و هزاره را با داهى يكى محسوب مىدارد .