جورج ناتانيل كرزن ( مترجم : غلام على وحيد مازندرانى )
272
ايران وقضيهء ايران ( فارسي )
نواحى جام ، باخرز و خواف - در سمت جنوب بعد از مشهد نواحى مرزى جام يا تربت شيخ جام ( بنام يكى از مقدسان ارجمند محلى كه در آنجا مدفون است ) باخرز و خواف است كه درحالحاضر زير نظر يك حاكم ايرانى از نژاد عرب است و لقبش نصرت الملك مىباشد كه از اين سه ناحيه افراد قشون 1025 نفر سوار براى دولت فراهم مىسازد . جمعيت زير فرمان او هم به يكى از طايفههاى چهار ايماق تعلق دارند نه به طوايف ديگرى كه نامشان قبلا ياد شده است . ايشان از نژاد عرباند و تيمورى نام دارند و مىگويند اين اسم را از تيمور بزرگ گرفتهاند كه ايشان را به مناسبت اينكه مادرش را در حين سفر مكه غارت كرده بودند از مقر اصلى به اين ناحيه كوچ داد و به تابعيت سيد والامقامى گماشت كه دختر خود را هم به عقد ازدواج او درآورده بود . طايفهء تيمورى در ساير نقاط خراسان هم سكونت دارند بخصوص در حدود نيشابور و سبزوار ، اما قسمت عمدهء ايشان در سه ناحيهء مرزى كه اينك مورد بررسى ما است زندگى مىكنند . قضاوت ناروا و سياست جابرانهء دولت ايران حس علاقهء افراد اين قبايل و مردم بومى ديگر را زايل كرده است و به راستى كه ايران حق دارد به همان اندازه نسبت به سربازان مزدور اين طوايف بىاعتماد و مشكوك باشد كه امپراتورى رم به لژيونهاى گل ( فرانسه ) و گوتها ( آلمانى ) اعتماد نداشت . اين نكته را نيز بايد اضافه كنم كه تيمورىها مثل هزارهها و جمشيدىها مذهب تسنن دارند . قاين - باز قدرى پايينتر در طرف جنوب منطقهء بسيار وسيع و مهم قاين واقع شده است ، شامل چند بلوك كه تا منطقهء كوير كه خراسان را از كرمان جدا مىسازد امتداد دارد . حكومت قاين با اميرى از تبار عرب است و رياست طايفه ، در خانوادهء امير موروثى است وى در ميان سران جنوب همان پايه و مقام و بلكه قدر و منزلتى بالاتر از ايلخانىهاى بجنورد و نواحى شمال دارد . امير علم خان حاكم كنونى شايد نيرومندترين فرد دستگاه پادشاهى ايران