اراضى دامنهء كوه را تا اترك تصرف نموده و مرتبا اختلاف و دعوى دربارهء آبهائى دارند كه اين اراضى را مشروب مىكند . اما سرچشمهء آبها در خاك ايران است و هرروز ممكن است اين جريان موجب بروز بحران در روابط دو كشور بشود كه در آن صورت كلات مركز گرانبهائى براى دولت روسيه خواهد شد و تا آنجا را به چنگ نياورد راضى و خشنود نخواهد شد . مرزهاى ايران و روس - در متن قرارداد جديد روس و ايران كه در دسامبر 1881 انعقاد يافت خط مرزى تازه بين ماوراء بحر خزر و خراسان با توجه به فتوحات روس در آن سال مشخص شده است . خط مرزى در نقشه‌اى كه از دهانهء اترك شروع مىشود ، پيش از آنكه به آبادى لطف‌آباد كه در پايين اترك در ناحيهء ايرانى در گز واقع است برسد ناگهان متوقف مىشود . در اين قرارداد لطف‌آباد به ايران رسيده ، اما از آنجا در جنوب شرقى تا سرخس كه در كنار تجن واقع است خط مرزى به هيچ‌وجه روشن نيست بعضىها معتقدند كه اين مسئله در يك قرارداد محرمانه به سال 1881 يا 1883 بين روسيه و ايران حل شده است و در فصول آينده باز راجع به اين قضيه صحبت خواهم داشت . بعلاوه شايع است كه كميسرهائى اين خط جديد سرحدى را پياده كرده و علامت‌گذارى نموده‌اند . اما شك و ترديد و يا در واقع بىاطلاعى عامه دربارهء اين نكته بطورىكه در فصل سابق بيان كردم در آينده موجب بهانه‌جوئى از ناحيهء دولت متعاهد قوى خواهد گرديد . تجن - در سرخس بار ديگر ما به يك خط مرزى مشخصى مىرسيم كه همان رودخانهء تجن باشد و آن در مجراى علياى خود هرىرود ناميده مىشود و بعد از الحاق كشف‌رود به آن در پل خاتون تجن نام دارد كه پس از مجزا ساختن قرارگاههاى نظامى ايران و روس در سرخس هنگامى كه آب باشد از ميان صحرا به سمت شمال جارى است و پل راه‌آهن درياى خزر بر تجن يا قره‌بند بر آن ساخته شده است . دو سرخس - دو سرخس هست يكى قديمى و ديگرى سرخس نو . اشتباه