هر لشكرى كه به وسيلهء يكى از اين دو راه پيشروى كند و به شاهرود كه مطلقا بىدفاع است دست يابد خود را در وضع ممتازى خواهد يافت به اين صورت كه اولا در ميان ناحيه‌اى بسيار حاصلخيز و پرآب مستقر خواهد شد كه حتى در تابستان قادر است احتياج لشكر عظيمى را تأمين كند « 1 » . ثانيا خط ارتباط بين مازندران و ساحل دريا با پايتخت را در موقع جنگ خواهد داشت . ثالثا يگانه مدخل خراسان را از سمت مغرب دارا خواهد بود . از اينجا با دو جاده آسان به قلب خراسان مىتوان راه يافت يكى از طريق جاجرم و بجنورد و قوچان و جلوتر در سمت شمال . ديگر سبزوار و نيشابور و بالاتر به سوى مشرق مشهد به عبارت ديگر وضع استراباد و شاهرود كليد سرنوشت شمال ايران است هر لشكرى كه در اينجا مستقر شود مىتواند رابطهء خراسان را با دنيا قطع كند و با موفقيت مانع رسيدن نيروى تقويتى مركزى بشود . سراسر قسمت شمالى ايران را از لحاظ تركيب مىتوان به زنبورى تشبيه نمود كه سرش تهران و دمش مشهد است . رشتهء باريك‌بين گز و شاهرود را كه كمر زنبور است اگر قطع كنند سر بىجان خواهد شد و حداكثر كارى كه از دم ساخته است اين است كه نيش جان‌كاهى فرو كند و بنابر شكل طبيعى اين قسمت از قلمرو شاه است كه حضور و خيالات روسها در آشوراده همواره با اهميت بسيار تلقى شده است منافع روسيه را در اين حدود سركار كنسول كه در استراباد ساكن است و نمايندگان كنسولى آن دولت در بندر گز و شاهرود خوب سرپرستى مىكنند . تركمن‌هاى ايرانى و روس - اكنون نوبت بررسى مسئلهء سوم يا تركمن‌هاى يموت است كه روسيه نقش عمده‌اى در اين زمينه ايفا مىكند . بر طبق قرارداد مرزى 1881 منعقد بين ايران و روسيه خط سرحدى در اين قسمت رودخانهء اترك

--> ( 1 ) - سرهنگ وال بيكر ( ابرهائى بر فراز آسيا ) مىگويد : جلگهء بستان ( ناحيهء اطراف شاهرود و بستان كه سه ميل مسافت بين آنهاست اقامتگاه حاكم است ) قادر است از 60 هزار نفر نظامى نگاهدارى كند .