جورج ناتانيل كرزن ( مترجم : غلام على وحيد مازندرانى )
180
ايران وقضيهء ايران ( فارسي )
صخرهاى بسيار باصفا قرار داشت وارد شديم و از آنجا بلدى انتخاب كرديم و دنبال او از درون درهء عميقى كه راست به ديوارهاى سنگى برمىخورد روانه شديم . در اينجا مثل اين مىنمود كه تيشه شيطان شكاف شگرفى در سنگ پولادين پديد آورده باشد . ديوارههاى آن مطلقا عمودى بود كه در اثر طوفانهاى قرون به صورت شمع و برجهاى بادگير درآمده بود . از ته دره نهرى جريان داشت و حوضچههائى در لاى سنگ ديده مىشد و از لابلاى چالههاى آنجا با اشكال فراوان توانستيم اسبها را از فراز آن بلندىها عبور بدهيم . شكل و منظرهء اين گردنه پرابهت با ديوارهاى آن به تختهسنگها مىپيوست با مقياس كوچكترى عينا مانند صخرههاى عظيم رودخانهء كلرادو « 1 » در ايالت اريزونا « 2 » است كه چندان شناخته نشده است . پس از دو ساعت راه از ميان اين گردنهها از سمت راست يعنى طرف شرق در جهت بالا از فراز كوه رو به شمال شرقى راه خود را از خلال كوهها ادامه داديم و به جلگهاى رسيديم كه آب فراوان داشت هم نهر و هم چشمهسار ، و اهالى ده مارشك در آنجا به كشت و كار مشغول بودند . اين جالبترين ده كوهستانى بود كه من در طى سفر ديده بودم و چون در كنار صخرههاى پرشيب واقع شده بود خانهها تماما از سنگ ساخته شده بود و اين سنگها را بسيار بىقواره و به طرز وارفتهاى روى هم چيده بودند . در آن محل خرابهء قصرى سنگى از فراز صخرهاى كه مشرف بر همهء آن محيط بود حتى در زير تابش خورشيد سخت غمانگيز مىنمود . در اينجا باز راه شمالى را پيش گرفتيم و پس از عبور از چند گردنه و ارتفاعاتى كه مشرف به جلگهاى به سمت ده شاعرانه بلغور سرازير شديم و بعد از نه ساعت راهپيمائى شب را در آنجا مانديم و به علت سنگلاخ بودن راه نتوانستيم بيش از بيست و چهار ميل طى كنيم . كتك خوردن راهنماى ما - پس از جمع كردن بساط چادرها مرد دهاتى كه بعد از ظهر تا اينجا ما را راهنمائى كرده بود و به آبادى خود مراجعت مىنمود
--> ( 1 ) - Colorado ( 2 ) - Arizona