كرد كه من وقت را مغتنم شمرده چند روزى را صرف ديدن شهر عشق‌آباد كنم و چون از سفر قبلى ميدانستم كه عشق‌آباد چيز عمده‌اى ندارد و فقط داراى يك بازار عمومى و چند مغازهء روسى و اقامتگاههاى افسران كشورى و لشكرى روسيه است كه در بيابان بىآب و درختى كنارهم ساخته شده و پيوسته هم پوشيده از گرد و خاك است « 1 » از قبول دعوت او امتناع و اظهار علاقه نمودم كه بىدرنگ عزيمت كنم . چون اين نيتم با هرگونه قصد جاسوسى در آن سرزمين مباينت داشت با رفتنم موافقت شد اگرچه هيچ نوع كمكى هم بواسطهء برهم خوردن كار مسافرتم كه ترتيب دادن دوبارهء آن چندان آسان نبود ننمودند . حقيقت امر اين است كه مقامات روسى هيچ دوست ندارند افراد انگليسى را در عشق‌آباد مشاهده كنند و بارها نيز بىنزاكتى نشان دادند كه از چنان ملت با آدابى بسيار بعيد است . عزيمت به طرف مرز - سرانجام به وسيلهء دو رابط با گماشتهء ايرانى خود ارتباط فكرى حاصل كردم و چند ساعتى هم صرف تجديد ترتيبات بارها و انتقال آنها به قاطرها شد يك ساعت پيش از غروب آفتاب در درشكه‌اى به سمت كوهستان حركت كردم تا از آنجا با اسبى كه از ايران فرستاده بودند مسافرت را تعقيب كنم . بواسطهء سوءتفاهمى كه در اثر وجود چند رابط در گفت‌وشنودها پيش‌آمد نتيجه اين شد كه اسباب سفرم هنگام شب مفقود گرديد . گماشتهء ايرانى ناچار پانزده ميل پياده آمد و من ناگزير شدم به كلى تنها تا دل شب به طرف مرز پيش بتازم و حيرت - انگيز آنكه از طالع نيك در ساعت يك صبح خيمه‌گاه را پيدا كردم . داستان جادهء عشق‌آباد - قوچان - جاده‌اى كه من سفر كردم و اكنون به شرح آن مىپردازم اهميت بسيار دارد ، از اين جهت كه راه ورود خصوصى از خاك روسيه به ايالت خراسان كه مورد غبطهء اوست فراهم ميسازد . روسيه بلافاصله بعد

--> ( 1 ) - در سال 1881 كه روسها ناحيهء ماوراء بحر خزر را مورد تهاجم قرار دادند عشق‌آباد مقر تركمنها داراى پانصد خانوار سكنه بود و چون پايتخت ولايت روس شده بود با سرعت ترقى كرد در 1884 چهار هزار و 1886 ده هزار ( غير از افراد نظامى ) جمعيت داشته است .