آينده درخشان تجارتى - از آنچه بيان شد و چيزهائى كه من در طى مسافرت دوم خود ديده يا شنيده‌ام نظريات سابقم تأييد مىشود كه خطآهن ماوراء بحر خزر آيندهء بسيار درخشانى دارد . اين راه‌آهن كه از كشورهائى سير و عبور مىكند كه هنوز منابع پيشرفته كافى ندارد تأثير قاطع در محمولات وارداتى و صادراتى ماوراء بحر خزر و خراسان و بخارا و افغانستان شمالى و تركستان روس دارد . صادرات روسيه را به اين كشورها مىرساند و از آنجاها پشم و پنبه و ابريشم و منسوجات و پوست‌هاى شرق را به روسيه ميبرد و در ظرف چندسال آينده وسيلهء ارتباط حياتى سراسر آسياى مركزى خواهد شد كه مايهء اصلى زندگانى نيمى از قاره اروپا را تأمين و رشته‌هاى ارتباط مشرق و مغرب زمين را بيش از پيش به هم نزديك خواهد كرد . اين خطآهن در دست روس جهت فرمانروائى بر آسيا بيش از ده‌ها گئوك - تپه يا پنجه ارزش دارد . اين نشانهء تسخير كامل و بىخونريزى است . درود فراوان ما به ژنرال انن‌كف كه با انرژى بىپايان در فراهم كردن اين وسيلهء ارتباط رنج بسيار برده است . تسهيلات براى مسافران انگليسى - دربارهء تسهيلاتى كه جهت مسافران انگليسى در اين خطه وجود دارد من شنيدم كه مخالفت كمترى از سابق نسبت به عبور و سفر بيگانه‌ها مينمايند هرچند كه اين خبر شايد ناشى از يك تصور كلى باشد نه استنباط از روى مواردى كه ديده شده است بعلاوه در اين خط رفت‌وآمد مسافران به حدى زياد است كه ممكن است مسافر خارجى بدون اينكه جلب توجهى نمايد عبور كند ، ولى اين نكته را هم بايد خاطرنشان كرد كه اگر مدرك مخصوص از سن‌پطرزبورگ در دست نداشته باشد همواره در معرض خطر و حتى امكان اخراج از آن سرزمين خواهد بود . شايد به مرور زمان از حدت اين مقررات تا حدى كاسته شود درهرحال تجربه‌هاى متمادى مسافران انگليسى از آن جمله يك بانو در اين خطآهن چندان خوش‌آيند نبوده و نسبت به آنها با سوءظن و خشونت رفتار شده است . دبير اول