بنابراين مجموع مسافت بين بغداد و تهران 90 + 408 يا تقريبا مساوى 500 ميل است « 1 » بين كرمانشاه و تهران سرويس چاپار و چاپارخانه هست ولى بين كرمانشاه و خانقين فقط يك پستخانه است به نام سرپل كه اسبهاى پستى را در آنجا تعويض ميكنند . ازاين‌رو آشكار است كه از بغداد تا كرمانشاه را با كاروان بايد رفت . كوهها و شهرها و بناها - اين مسافرت سه جنبه دارد و بسيار هم جالب توجه است يكى آنكه از ميان رشته‌هاى عظيم كوههاى زاگرس كه بين خانقين و كرمانشاه است عبور مىكند و پرشيب‌ترين گردنه كه تنگهء گيرا نام دارد بين سرپل و كرند واقع شده و با كتل راه بوشهر و شيراز نيك قابل مقايسه است . در زمستان بواسطه برف غالبا مسدود مىباشد . از اين گردنه مسافر دشت هموار آشور و كلده را ترك و به نجد بزرگ ايران ورود مىكند و آن‌قدرهم در اين فلات خواهد بود تا سرزمين ايران را ترك نمايد . ثانيا از وسط شهرهاى عمده و آباد ايران يعنى كرمانشاه و همدان خواهد گذشت كه شرح آن را خوانندگان در فصل شانزدهم ملاحظه خواهند نمود . اين شهرها در منطقه بسيار حاصلخيز ايران واقع شده است . سرانجام در

--> ( 1 ) - اين جاده را بطور كلى و هم قسمتى از آن را جى . سى . باكينگهام ( 1816 ) در كتاب مسافرت به آشور جلد اول و جناب جى . كپل ( 1824 ) در كتاب روايات شخصى و جى . بى . فريزر ( 1835 ) مسافرت به كردستان و سر . اچ . ليارد ( 1840 ) ماجراهاى اولين و اى . ل . ميتفرد ( 1840 ) سفر پياده جلد اول و فليكس جونز ( 1844 ) در كتاب داستان سفرى به مرز تركيه و ايران در بايگانى استان بمبئى جى . پى . فريه ( 1845 ) سفر با كاروان و اچ دبليو بلو ( 1872 ) در كتاب از سند تا دجله و اچ . بيندر ( 1884 ) در سرزمين كردستان . شرح داده‌اند . يك جادهء اضافى هم از بغداد به تهران از راه قم هست كه معمولا كاروان‌ها در زمستان مورد استفاده قرار مىدهند . اين جاده از كنگاور انحراف يافته از خطوط ذيل مىگذرد : پاريس‌پا ( 19 ميل ) نانج ( 30 ) ديزآباد ( 25 ) ساروق ( 19 ) سياه‌وشن ( 27 ) جيرود ( 21 ) ساليان ( 16 ) قم ( 21 ) . رجوع شود به كتاب بانو بيشاپ مسافرتهائى در ايران ( 1890 ) جلد اول . اين نكته هم قابل ذكر است كه در كنگاور خرابه‌هاى معبد آناهيد در ميان ايرانيان با استرت معادل مىباشد كه پرستش آن در ماد و شوش و كاپادوكيا بسيار رايج بوده است . رجوع شود به كتاب تكسيه به نام ارمنستان و فلاندن و كست در باب ايران باستان جلد اول و معبد را به دورهء پارتها نسبت داده‌اند . رجوع شود به مادام ديولافوا در كتاب هنر قديمى ايران .