على اصغر شميم
97
ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )
تركمانچاى و متمم آن به دولت تزارى روسيه داده شد . سفارت گريبايدوف پس از عقد معاهده تركمانچاى ، دربار روسيه خواهرزاده پاسكيوچ را كه از نويسندگان نامى روس و موسوم به گريبايدوف « 1 » بود ، براى اجراى مقررات عهدنامهى تركمانچاى و حل اختلافات مرزى به تهران فرستاد و سفير مزبور - به شرحى كه خواهد آمد - قربانى سياست استعمارى روسيه شد . گريبايدوف با عنوان سفير فوق العاده و وزيرمختار دولت تزارى روسيه در اوايل سال 1244 هجرى قمرى ( 1828 ميلادى ) به تبريز و روز پنجم ماه رجب آن سال به تهران رسيد . مالتسف « 2 » به عنوان منشى اول و ادلنگ « 3 » با عنوان منشى دوم سفارت و يك شاهزاده گرجى و يك افسر و يازده تن قزاق روسى و يك مستخدم اروپايى و چند نفر كارمند و مستخدم ارمنى و گرجى همراه سفير روسيه بودند . سفير روسيه داراى اخلاق خشك و انعطافناپذير و به آداب و رسوم و حيثيت و شئون خانوادگى خود سخت پابند بود « 4 » و به همين جهت در برابر شكايات مردم يا زمامداران از بدرفتارى و عربدهجويى قزاقان روسى وابسته به سفارت ، خونسردى و بىاعتنايى نشان مىداد . وى چندى پس از اقامت در پايتخت به استناد مقررات عهدنامهى تركمانچاى و مفاد متمم قرارداد از دولت ايران خواست كه دو نفر زن ارمنى را كه مسلمان شده و در خانه الهيار خان آصف الدوله مقيم بودند ، به عنوان آنكه از اهالى ايروان هستند و ايروان به تصرف روسيه
--> ( 1 ) - Alexander Sergievitch Griboidov ( 1795 - 1829 ميلادى ) نويسنده دراماتيك روس كه مهمترين اثر او كمدى هجوآميزى است زير عنوان Mdalheurd , avoir trop d , Esprit كه مىتوان آن را « مصيبت هوشمندى » يا « بدبختى عاقل بودن » ترجمه نمود . ( 2 ) - Malzov ( 3 ) - Adelung ( 4 ) - . . . بر وجهى كه مرقوم ديدهام و مذكور شنيدهام اين گريبايدوف ايلچى روسيه را به جهت چيرگى نظام روسيه بر تبريز و آذربايجان تبخترى عظيم و تكبرى جسيم بوده و بوفق قوانين خوانين تركستان با پادشاه ايران كه اعظم از خاقان چين و افخم از خان توران زمين بوده رفتار و سلوك شايسته مرعى نمىنموده . . . و چون به مجلس همايون شاهنشاه قاجار فتحعلى شاه صاحبقران درآمد چنان شنيدم كه بر بساط مبارك كه محل جبههسائى سلاطين بزرگ و بوسهگاه شاهان سترك بود خلع نعلين نكرد . « روضة الصفاى ناصرى ، جلد نهم » .