على اصغر شميم
93
ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )
پاسكيويچ در سال 1243 هجرى قمرى ( 1828 قمرى ) حملات تعرضى خود را به قلعههاى نظامى ايران شروع كرد . سپاه روس نخست در دشت قراباغ تمركز يافتند و سپس در دو جبههى قراباغ و ايروان نيروى ايران را تحت فشار قرار دادند . حكام آن نواحى با موفقيتهايى كه از سپاه روس در دورهى اول جنگديده بودند ، يكيك خود را زير حمايت سردار روس قرار دادند و عباس ميرزا كه به زحمت زياد و با اعمال تدابير سياسى ، حكام مزبور را در دورهى متاركه جنگ به جانب ايران متمايل ساخته بود ، از اين عدم كاميابى به كلى مأيوس شد . در محاربات خونينى كه متواليا در جبهههاى طالش و ايروان و لنكران اتفاق افتاد قواى ايران مغلوب شد و در اوچ كليسا تلفات بسيار به سپاه ايران وارد آمد و عاقبت معابر ارس به دست سردار روس افتاد . كشتىهاى جنگى روسيه نيز در سواحل گرگان با تركمانان و ايلات يموت سازش كردند و ايشان را به شورش و طغيان عليه ايران برانگيختند . وليعهد آخرين و بهترين افواج خود را در سردارآباد تمركز داد و در ربيع الاول سال 1243 هجرى با قواى روسيه كه به جبههى ارس فشار آورده بودند به نبردى سخت و خونين دست زد ولى نرسيدن آذوقه و جيره و مواجب سپاهيان از تهران ، روحيهى سپاه او را متزلزل ساخت و وليعهد از هر طرف دچار مشكلات گرديد . عاقبت سردارآباد به تصرف سردار روس درآمد و قواى ايران به كلى از ساحل چپ رود ارس به داخل آذربايجان رانده شدند . پيشروى قواى روس به سوى پايتخت پاسكيويچ از طرف امپراتور روسيه دستور داشت كه در هر صورت قواى خود را از ارس بگذراند و به خاك آذربايجان وارد شود و راهى كه آذربايجان را به پايتخت اتصال مىدهد اشغال كند و پايتخت ايران را مورد تهديد نظامى قرار دهد . به همين منظور ژنرال آريستوف « 1 » بعد از تصرف سردارآباد مأمور شد كه مستقيما به طرف تبريز پيش برود . وليعهد دستههاى متفرق سپاه خود را در خوى تمركز داد و حفظ تبريز را به آصف الدوله واگذاشت . در اين موقع پاسكيويچ مشغول تسخير نخجوان بود و آريستوف به طرف تبريز پيش مىرفت . وليعهد ، فتحعلى خان رشتى را نزد پاسكيويچ فرستاد و از او تقاضا كرد كه از پيشروى به طرف تبريز جلوگيرى كند تا قرار مذاكره صلح داده شود ولى قبل از آنكه اين اقدام به نتيجه برسد ،
--> به دست نيامد . ( 1 ) - G . Aristov