على اصغر شميم
84
ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )
شهر را به محاصره انداخت . عدهى نفرات پادگان قلعهى ايروان بيش از سه هزار نفر نبود و فقط 11 عرادهى توپ داشتند ولى سواران جلايرى و افشار از جانب آرارات پيش آمدند و قلعهى شهر را نجات دادند و سپاه روس با حالت شكسته و پس از دادن تلفات زياد عقب نشست و غنايم بسيار به دست سربازان ايران افتاد . مدافعين باكو و دربند نيز دستههاى ديگر سپاه مهاجم روس را از كار انداختند و سردار ايشان ناچار دامنه صفوف سپاه خود را كه از حوالى ساليان تا ايروان گسترده بود ، به جانب گنجه عقب كشيد . در اواخر سال 1223 هجرى گداويچ از طرف تزار احضار شد و ترومسوف « 1 » به سردارى سپاه منصوب گرديد . قواى محارب مدت دو ماه در حالت دفاع و بدون اقدام به جنگ در مواضع خود باقى ماندند . در سال 1224 هجرى افسران انگليسى در اردوى ايران خدمت مىكردند و در بهار اين سال مجددا تعرض قواى روسيه در جبهه قراباغ و ايروان شروع شد . فتحعلى شاه خود با 000 / 20 نفر سپاه پادگان مركز به تبريز رفت و فرزندش محمد على ميرزا دولتشاه نيز با 000 / 20 سوار و پياده از كردستان به كمك رسيد و عباس ميرزا نيز 000 / 20 نفر سرباز آماده داشت . شوراى فرماندهى تصميم گرفت كه در دو جبهه با قواى روسيه بجنگد و بنابراين تصميم محمد على ميرزا مأمور جبهه تفليس و عباس ميرزا مأمور گنجه شدند و فتحعلى شاه خود در كنار ارس توقف كرد تا در صورت لزوم قواى امدادى به كمك فرزندان خود بفرستد . بر اثر اين تعرض قواى روسيه در كنار ارس و حوالى مغان عقب نشستند و محمد على ميرزا بعضى از ايلات اطراف تفليس را قلع و قمع نمود و عباس ميرزا سردار روس را در گنجه به محاصره انداخت ولى به واسطهى رسيدن زمستان و كمى آذوقه و صعوبت ارتباط بدون اخذ نتيجه به طرف ارس برگشت و در گوگچاى به محمد على ميرزا ملحق شد . اين تعرض قواى ايران را كاملا ضعيف ساخت و هرچند كه در سال 1226 هجرى بار ديگر فتوحاتى نصيب سپاه ايران گرديد ولى معبر جنوبى و شرقى قفقازيه به دست سپاه روس افتاد و راه پيشرفت براى عباس ميرزا مسدود گرديد و فقط مىتوانست نيروى خود را براى مدافعه قلاع و استحكامات كنار ارس به كار اندازد . در سال 1227 هجرى سردار روس كتلروفسكى « 2 » با نقشهى دقيقى شروع به تعرض نمود . و سفير انگليس سر گور اوزلى نيز - بهطورى كه در فصول پيش اشاره كرديم - افسران انگليسى را از اردوى ايران احضار كرد . عباس ميرزا كه روز 5 ذى الحجه 1227 هجرى در حوالى
--> ( 1 ) - Tromsov ( 2 ) - Kotlerovsky