على اصغر شميم

71

ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )

حركت كردند « 1 » . مأموريت سوم سرجان ملكم در ايران 1225 هجرى قمرى ( 1810 ميلادى ) در سال 1810 ميلادى امپراتورى ناپلئون به نهايت اقتدار و وسعت خود رسيده بود و انگلستان با بيم و هراسى كه از جانب ناپلئون داشت و با موفقيتى كه در تجديد روابط با ايران حاصل كرده بود ، ظاهرا مىخواست هرچه زودتر به تعهدات خود در مقابل فتحعلى شاه عمل كند . سرجان ملكم كه بار دوم در سال 1224 هجرى قمرى ( 1809 ) ميلادى كمى بعد از ورود سرجونز به ايران آمده و دوباره به هندوستان بازگشته بود ، بار سوم با هيئت نظامى انگلستان و مقدارى مهمات جنگى مأمور ايران گرديد و در ربيع الثانى 1225 هجرى قمرى وارد بندر بوشهر شد . فتحعلى شاه يكى از معتمدين ، خود مهراب خان بكشلوى افشار را به استقبال او فرستاد و سفير با همراهان خود و ذخاير جنگى كه داشت در 15 جمادى الاولى 1225 هجرى قمرى در چمن سلطانيه كه آن زمان اردوگاه بزرگ ايران بود ، به حضور شاه رسيد . سرجان ملكم كه علاقه‌ى شديد فتحعلى شاه را به مقابله با قواى روسيه و احتياج او را به كمك و معاضدت نظامى كاملا حس كرده بود و مىدانست كه شاه ايران براى راندن قواى روسيه از خاك قفقازيه و به خصوص از گرجستان تا چه حد ناشكيباست ، قبل از آن‌كه درباره مأموريت خود سخنى به ميان آورد ، توپخانه و تفنگ‌هاى جديدى را كه همراه آورده بود ، به نظر شاه رساند و افسران انگليسى ليندسه « 2 » افسر توپخانه و كريستى « 3 » افسر پياده‌نظام و مونتيت « 4 » و پوتينجر « 5 » را به شاه معرفى كرد و بلافاصله آن را براى تعليم دسته‌هاى سپاه و خدمت در اردوى زير فرمان عباس ميرزا به آذربايجان فرستاد . در ملاقات‌هايى كه بين سرجان ملكم و شاه روى داد ، سفير مزبور اطمينان خاطر شاه را

--> ( 1 ) - جيمز موريه داستان مسافرت خود را با سفير ايران موضوع كتابى به نام « مسافرت حاجى بابا » قرار داده است و سفير ايران سفرنامه‌ى خود را زير عنوان « حيرت‌نامه » تأليف كرده است . ( 2 ) - Lindsay بسيار تنومند و قوىهيكل بود و سربازان ايرانى او را به رستم تشبيه كرده بودند . اين افسر بعدا با عنوان ليندسه بتون Lindsay Bethune فرمانده كل قواى ايران شد و مدتى در اين مقام باقى ماند . ( 3 ) - Christie ( 4 ) - Mantieth ( 5 ) - Pottinger