على اصغر شميم

72

ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )

كاملا به پيشنهادهاى دولت انگليس جلب كرد تا حدى كه توانست درباريان و اطرافيان او را با نيات و مقاصد خود همراه سازد . در همان اوقات نامه‌ى سفير ايران از لندن رسيد و معلوم شد كه از طرف دولت انگليس به سرجونز براى عقد و امضاى قرارداد ، اختيار كامل داده شده و سرجان ملكم را امر به بازگشت داده‌اند . وى افسران انگليسى را به سرجونز سپرد و خود در اواخر همان سال به هندوستان مراجعت كرد و اين سفارت آخرين مأموريت او در ايران بود . « 1 » مراجعت سفير ايران با سفير جديد انگليس در لندن از سفير ايران و همراهان وى به خوبى پذيرايى كردند و پادشاه انگليس جرج سوم ( سلطنت از 1760 تا 1820 ميلادى ) چندين بار او را به حضور خود پذيرفت و در اوايل سال 1226 ( مطابق با 1811 ميلادى ) سفير را به همراهى سر گور اوزلى « 2 » روانه ايران نمود و امر به بازگشت سرجونز داد . مسافرت سفير ايران و سفير انگليس از انگلستان تا بندر بوشهر چندان به خوشى نگذشت و دو سه بار كشتى حامل سفرا و همراهان آن دچار طوفان دريا شد . سرانجام در ماه شوال 1226 هجرى قمرى وارد تهران شدند و يك روز بعد از ورود به حضور شاه رسيدند . « 3 » ( 20 شوال 1226 هجرى قمرى ) . به‌طورى كه از منابع تاريخى داخلى برمىآيد ، سر گور اوزلى مردى مدير و دانا و به زبان‌هاى فارسى و تركى و هندى آشنا و شخصى چرب‌زبان بوده و به زودى مقام خود را در نظر شاه و درباريان وى مستحكم نموده است و بنابر همين منابع وى قطعه الماس گرانبهايى به وزن 45 قيراط به شاه تقديم كرده و همسر او نيز عنبرچه الماس‌نشان گرانبهايى به يكى از زنان متعدد حرمسراى شاه هديه داده است . سر گور اوزلى بنابر مفاد عهدنامه سابق ، مقررى سه ساله آذربايجان را با 000 / 30 قبضه تفنگ و 20 عراده توپ تسليم كرد و افسرانى را كه همراه آورده بود به تعليم افراد سپاه ايران گماشت .

--> ( 1 ) - سرجان ملكم كتابى زير عنوان « تاريخ ايران » و پوتينجر كتابى تحت عنوان « مسافرت‌هاى افغانستان » تأليف كرده‌اند كه كتاب ملكم به فارسى ترجمه و طبع شده است . ( 2 ) - Sir gore Ouseley ( 3 ) - از جمله همراهان سر گور اوزلى يكى ميجر دارس معروف به دارسى تود D'arcy told و ديگرى سر ويليام اوزلى sir willam ouseley بودند و شخص اخير الذكر يادداشت‌هايى درباره ايران نوشته كه براى نويسندگان انگليسى اهميت دارد .