هندوستان « 1 » و عظمت و قدرتى كه در خاورميانه داشت و بيش از ساير كشورها مورد توجه انگلستان بود ، روابط دوستى برقرار سازد و از طريق روابط دوستانه مقاصد استعمارى خود را پيش ببرد . به همين نظر زمانى كه به علت فتوحات ناپلئون اول اعتبار انگلستان دچار خطر گرديد ، براى پيش‌بينى از هرگونه خطر ديگرى كه ممكن بود متوجه مستعمره پربهاى هندوستان شود به تجديد روابط با ايران « 2 » پرداخت و مبادله سفرا بين دو كشور كم‌كم به رقابت شديد بين انگليس و فرانسه در ايران منجر گرديد . ابتدا از طرف فرمانفرماى كل هندوستان سفيرى به نام مهديعلى خان ملقب به بهادر جنگ ، مأمور ايران گرديد . وى در ربيع الاولى سال 1214 هجرى قمرى « 3 » در تهران به حضور شاه رسيد و نامه فرمانفرماى هند و هدايايى را كه از جانب او و دربار انگلستان همراه آورده بود ، تقديم كرد و از فتحعلى شاه درخواست نمود كه از تجاوز و تعدى حكام محلى افغانستان به خاك هند جلوگيرى كرد . فتحعلى شاه - به شرحى كه در فصول گذشته ذكر شد - براى انصراف حكام افغانستان از حمله به هند سپاهى به محاصره هرات روانه نمود . مهديعلى خان بعد از چند ماه توقف در ايران به هند مراجعت كرد و متعاقب حركت او به هند سرجان ملكم « 4 » از طرف فرمانفرماى هندوستان و پادشاه انگليس با 500 نفر همراهان هندى و انگليسى به سفارت ايران مأمور شد . هيئت مزبور در اوايل ربيع الثانى سال 1215 هجرى قمرى به بندر بوشهر رسيدند و از طرف دربار ايران ، فتحعلى خان نورى مأمور شد كه از سفير انگليس در فارس پذيرايى كند . سرجان ملكم هداياى زيادى به مهمانداران خود داد و از راه فارس و اصفهان عازم تهران شد و در تهران در منزل حاجى ابراهيم خان اعتماد الدوله ، صدراعظم ايران ، مسكن گرفت . وى در جمادى الاولى سال 1215 حضور شاه رفت . الماس‌هاى درشت گرانبها و آيىنه‌هاى بزرگ و مقدارى منسوجات نفيس تقديم نمود . فتحعلى شاه نيز يك خنجر مرصع و يك قبضه شمشير جواهرنشان به سفير بخشيد ( 1215 هجرى مطابق با 1800 ميلادى ) . سرجان ملكم در اين سفارت به عقد قراردادى با فتحعلى شاه موفق گرديد كه قسمتى از منافع استعمارى انگلستان را تأمين نمود . خلاصه مفاد آن قرارداد اين بود كه فتحعلى شاه با

--> ( 1 ) - در آن موقع افغانستان كه مشرف بر معابر فلات ايران به هندوستان است جزو كشور ايران بود . ( 2 ) - انگليس‌ها از زمان صفويه هيچگاه روابط خود را با ايران قطع نكردند و هميشه در بوشهر و بصره كنسول داشتند . ( 3 ) - مطابق با 1799 ميلادى . ( 4 ) - Sir Jhon Malkom