رئيس دولت ما هم نخواست يا جرأت نكرد كه طرز كار آتاتورك « 1 » يا موسيلينى « 2 » را پيش گيرد و اين كار بعدها صورت گرفت ولى به دست عده‌اى قزاق نه به دست عده‌اى عالم و آزاديخواه » . سرنوشت مجالس مقننه‌ى ايران را از آغاز مشروطه تا سال 1336 هجرى قمرى ضمن فصول پيش بيان كرده‌ايم و خلاصه‌ى آن گفته‌ها اين است كه مجلس دوره‌ى اول با گلوله توپ نيروى قزاق زير فرمان كلنل لياخوف روسى و به امر محمد على شاه از هم پاشيد و مجلس دوم بر اثر اولتيماتوم دولت روسيه تزارى منحل گرديد و مجلس سوم در خلال سال‌هاى اوليه جنگ جهانى اول بر اثر ورود نيروهاى روس و انگليس و عثمانى و مهاجرت عده‌ى زيادى از نمايندگان مجلس و به‌طور كلى بر اثر زبونى و ناتوانى دولت‌ها و هرج‌ومرج و تشنج سياسى در كشور رو به تحليل رفت ، در صورتى كه نمايندگان مجلس اگر نمايندگان واقعى ملت و داراى شهامت اخلاقى و شور عشق به وطن بودند ، هرگز سنگر بزرگ آزادى يعنى مجلس شوراى ملى را رها نمىكردند و با اين عمل ناروا دوره‌ى فترت را در ايران پيش نمىآوردند . اما مجلس چهارم سرنوشت عجيبى داشت ، زيرا از زمان كابينه‌ى دوم صمصام السلطنه ( رجب 1336 قمرى ) پيوسته وعده‌ى انتخابات داده مىشد و تازه بعد از شروع انتخابات در اوايل كابينه‌ى دوم وثوق الدوله باز هم مشكلات ديگرى پيش آمد و روىهم‌رفته تكميل انتخابات اين دوره از مجلس در حدود سه چهار سال طول كشيد ولى اكثريت براى تشكيل مجلس در دوره‌ى زمامدارى وثوق الدوله و قبل از ذيقعده سال 1337 قمرى ( شهريور سال 1298 ) شمسى حاصل گرديد .

--> ترسو و محتاط و تودار و محيل و سرّنگهدار بود ، بالفطره ممسك و در فكر گردآوردن زر و سيم بود ، از ماهى سى هزار تومان بودجه دربارى قدرى كنار مىگذاشت و از راه بازى بورس و خريد و فروش طلا ثروت قابل ملاحظه‌اى اندوخت ، نسبت به خويشان مخصوصا به پدر و مادر علاقه‌ى زيادى داشت ، از انحرافات محمد على شاه مبرى بود اما در مقابل پريرويان نغز هميشه مىلغزيد . » « قبل از ازدواج عشق سوزانى نسبت به كنتس لگونتى دختر وزيرمختار اطريش داشت و قصر منظريه را در تابستان به اختيار سفارت اطريش قرار داد تا روزها از نياوران با آن دوشيزه زيبا به گردش و سوارى و بازى تنيس بپردازد . » ( 1 ) - اتاتورك ، مصطفى كمال پاشا ، افسر عثمانى كه رژيم جمهورى را در آن كشور برقرار و نام عثمانى را به تركيه مبدل كرد و مادام العمر در مقام رياست‌جمهورى تركيه باقى بود . ( 2 ) - Mussolini ؛ زمامدار ايتاليا و رهبر حزب فاشيست ايتاليا پس از جنگ جهانى اول .