على اصغر شميم

540

ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )

شروع به كار كرده بود . هشت ماه بحران سياسى از روزى كه مجلس سوم شروع به كار كرد يعنى از روز 16 محرم 1333 قمرى ( 13 آذرماه 1294 شمسى ) بحران سياسى در كشور آغاز و كابينه‌هاى دولت يكى پس از ديگرى دچار سقوط گرديد . مستوفى الممالك كه مورد اعتماد فراكسيون حزب دموكرات و موتلفين آن در مجلس بود ، پس از هفته‌ها مطالعه سرانجام كابينه‌ى خود را كه وزارت داخله‌ى آن با عين الدوله بود ، روز پنجم ربيع الثانى 1333 به مجلس معرفى و برنامه‌ى دولت خود را تقديم كرد . بحث طولانى در پيرامون برنامه‌ى دولت و دودلى نمايندگان سرانجام به كناره‌گيرى مستوفى الممالك منجر شد و مشير الدوله پيرنيا به نخست‌وزيرى منصوب گرديد و از آن پس به ترتيب عين الدوله و مشير الدوله ( بار دوم ) كابينه‌هايى تشكيل دادند كه هريك از آن‌ها يكى دو ماه بيشتر بر سر كار نماندند و سرانجام بار ديگر مجلس به مستوفى الممالك ابراز تمايل كرد و او كه در آغاز جنگ جهانى اول ، بىطرفى ايران را به همه‌ى دنيا اعلام نموده بود ، زمانى روى كار آمد كه نيروهاى عثمانى از مرزهاى غرب ايران گذشته و جاسوسان و مأمورين سياسى آلمان در جنوب و غرب و شمال غرب ايران به فعاليت و كوشش برخاسته و روسيه تزارى براى مقابله با نيروهاى عثمانى و آلمان بر تعداد نيروهاى خود در شمال افزوده و انگليس‌ها ، سربازان هندى و مستعمراتى خود را در فارس و خوزستان متمركز ساخته و در ميان بعضى از عشاير عرب تابع ايران ، به تبليغ و تجهيز نيرو سرگرم بودند . ژاندارمرى كه يكى از سازمان‌هاى انتظامى دوران مشروطه بود و به دست مستشاران سوئدى اداره مىشد و در ايجاد امنيت كشور نقش بسيار مهم و مؤثرى را عهده‌دار بود ، مورد بغض روس و انگليس قرار گرفته و بدان بهانه كه افسران ژاندارمرى ، به‌ويژه افسران سوئدى طرفدار و هواخواه آلمان هستند ، در راه انهدام آن سازمان مىكوشيدند و چون خزانه‌ى كشور در دست مستشاران بلژيكى از قبيل مرنار و ديگران و زير نفوذ مستقيم روس و انگليس بود ، در رسانيدن حقوق و جيره و مواجب و ساير هزينه‌هاى ژاندارمرى به سختى كارشكنى و اخلال مىكردند . عكس العمل‌هاى شديد ژاندارمرى در برابر ديپلماسى روس و انگليس در اين فصل و فصل آينده خواهد آمد . آنچه در اين‌جا بايد تذكر دهيم اين است كه نيروى ژاندارم تنها مايه‌ى اميدوارى مجلس و مليون و آزاديخواهان بود و در اين نيرو و افسران درس‌خوانده‌اى چون محمد تقى خان پسيان و مسعود خان ( دكتر مسعود كيهان ) و امثال آنان خدمت مىكردند كه علاوه بر عشق به ميهن و حفظ رژيم مشروطه ، از مظالم و ستمگرىهاى روسيه تزارى و خدعه