مانورهاى جنگى واداشت . روس‌ها در مشهد آستانه‌ى قدس رضوى را گلوله‌باران كردند و در تبريز و اردبيل و گيلان به جان آزاديخواهان افتادند و ماجراهاى دردناكى به‌وجود آوردند كه شرح آن محتاج به كتاب جداگانه‌اى است و خوانندگان گرامى براى اطلاع از وضع سياسى ايران در برابر دو دولت روس و انگليس مىتوانند به كتاب « اختناق ايران « 1 » » نوشته‌ى مستر مرگان شوستر رجوع و شرح بيدادگرىهاى سپاه روسيه را در ايران در كتاب « تاريخ هجده ساله‌ى آذربايجان » نگارش احمد كسروى مطالعه كنند . به هر صورت مجلس دوم با اتمام حجت روس‌ها و كشاكش سخت و دو حزب دموكرات و اعتدالى و در ميان سيل اعتراضات مردم و جنبش‌ها و شورش‌هاى ولايات ، پيش از آنكه از تمديد شش ماهه استفاده كند ، منحل و شوستر از ايران خارج شد . دولت مشروطه چنان كه گفتيم ، جز از روس و انگليس نمىتوانست وام بگيرد . به همين جهت در سال 1329 قمرى سرانجام پس از گفتگوها و كشاكش بسيار دو فقره وام يكى از دولت روسيه به وسيله‌ى بانك استقراضى و ديگرى از دولت انگليس به وسيله‌ى بانك شاهى به دولت ايران داده شد . وام اول به مبلغ 100 / 111 / 1 ليره‌ى انگليسى نقره ( معادل 60 ميليون قرن ) به مدت 15 سال با فرع 7 درصد ضمانت شده روى عايدات گمركات كليه‌ى ايران به استثناى فارس و خليج‌فارس . اين وام را بانك استقراضى روس به دولت داد و قرار شد كه اولين قسط استهلاكى آن بابت اصل و فرع به مبلغ 800 / 120 ليره ( معادل 559 / 524 / 6 قران ) پرداخته شود . وام دوم به مبلغ 000 / 250 / 1 ليره‌ى انگليسى طلا با ربح 5 درصد به مدت 50 سال از بانك شاهنشاهى ، ضمانت شده روى عايدات گمركات خليج‌فارس و بنادر بوشهر و لنگه و محمره و بندرعباس و شهر اهواز و همچنين عايدات تلگرافخانه تا شعبان سال 1347 قمرى در گرو اين وام قرار گرفت . دولت ايران مىبايستى بابت سود اين وام در هر سال 500 / 62 ليره انگليسى طلا بپردازد . پس از انحلال مجلس ، از طرف دولت و ناصر الملك ، نايب السلطنه ، تمام رؤساى حزب دموكرات و جمعى از افراد جناح چپ حزب اعتدالى به قم تبعيد شدند . روزنامه‌هاى وابسته به حزب دموكرات تعطيل و توقيف گرديد و روس‌ها در ايالات و ولايات شمالى بر ستم و بيدادگرى خود افزودند و جرايد آزاديخواه را بستند و نويسندگان آن‌ها را به تهران و ولايات مركزى و جنوبى تبعيد كردند .

--> ( 1 ) - Strangling of Persia اين كتاب به فارسى ترجمه و منتشر شده است .