و در جاى ديگر چنين مىنويسد : « وضعيت زندگى دهقان و خرده‌مالك به حدى وخيم است كه غالبا براى رهايى از زير چنگال مالكين ستمگر ، خود را تيول اشخاص عالىمنصب قرار مىدهند . در اين دوره دهقان در مقابل استفاده از زمين زراعتى ، تكاليف زير را انجام مىدهد : 1 - 1 / 5 محصول زمين‌هاى ديمى و 1 / 3 محصول زمين‌هاى آبى را به ارباب مىپردازد . 2 - مالكين براى برداشت بهره‌ى مالكانه براى هر ده ، چند سوار و يك مباشر معين مىكنند مخارج اين چند نفر به عهده‌ى زارعين است . اين مباشر و سواران ، تازيه‌هاى شكنجه‌ى بالاى سر زارعين‌اند » . م . پاولويچ آنگاه تكاليف سنگين ديگرى را كه برعهده‌ى دهقان و زارع بوده برشمرده كه خلاصه‌ى آن از اين قرار است : « حمل سهميه‌ى ارباب به خانه‌ى وى و يا به بازار فروش ، نگهدارى اسب‌هاى مالك در سراسر زمستان به خرج خود زارع ، كار بىاجر و مزد ( بيگارى ) براى ارباب هنگام ايجاد ساختمان و امثال آن ، تهيه‌ى وسايل سوخت براى ارباب و حمل‌ونقل هر نوع كالايى كه ارباب خريده باشد به منزل وى يا به هرجا كه خود او دستور بدهد . انجام خدمت سربازى از يك طرف براى مالك و از طرف ديگر براى دولت در صورتى كه تهيه‌ى اسب و اسلحه برعهده‌ى خود زارع است ، پرداخت مخارج ارباب و همراهان او ( 20 تا 30 نفر ) هنگام شكار » . پاولويچ پس از ذكر بىعدالتىها و ستمگرىهاى مالكان و مباشران نسبت به دهقانان به تحول اقتصادى اوايل قرن چهاردهم هجرى اشاره كرده و چنين مىنويسد : « از سال 1880 ميلادى مطابق با 1298 هجرى قمرى به بعد وضع دهقانان رو به وخامت مىگذارد . به علت صدور محصول پنبه و كتان و برنج و ميوه و ابريشم ايران به اروپا ، مخصوصا به بازار روسيه ، قيمت املاك ترقى كرده ، تجارت ايران با روسى ساليانه تا 25 - 30 ميليون فرانك مىرسد . صراف‌ها و تجار كه صاحبان جديد اراضى و وارثين املاك خان‌ها محسوب مىشوند ، با اصول جديد استثمار شروع به بهره‌بردارى از زمين مىكنند . اصول مورد قبول اينان طاقت‌فرساتر بوده و ماليات‌هاى جديدى به دهقانان تحميل مىشود و اگرچه مالك نمىتواند دهقان را خريد و فروش كند ولى عمل تمام دهقانان را به ضميمه ده مىتواند بفروشد » . در اين كتاب به نقش بختيارىها در انقلاب و نقش دولت انگلستان و نيز رل منفى دولت تزارى روسيه و بريگاد قزاق به عنوان تكيه‌گاه ارتجاع ، اشاره شد و در بخش دوم كه آن را « و . تريا » نوشته است ، بدان جهت كه او شخصا در دفاع از شهر قهرمان تبريز در برابر نيروى استبداد با مجاهدين ايران همكارى داشته ، نقش سوسيال دموكرات‌هاى قفقاز را در انقلاب