على اصغر شميم
354
ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )
ترس ملاهاست ، رفع و منع ظلم و جور مباشرين و استحكام و انتظام آيين معدلت و تشييد اساس ديوان عدليه تأكيد مىشد . مىگفتند به خاطر ملاهاست و گويا از اين راه نبود بلكه شاه در محضر وزرا به مناسبت وقايع اين ايام از مطاعيت و استيلا و قوت و استعلاى ملاها شكايت مىفرمود » . تربيت و اخلاق عمومى هرگاه از جنبههاى قشرى بودن اكثريت ملاها و تبليغات واهى و آلوده به پارهاى خرافات آنان در ميان تودههاى مردم بگذريم ، روىهمرفته بايد اين واقعيت را بپذيريم كه پاكى و صفاى اخلاق عمومى و وجود بسيارى از صفات پسنديده در ميان اكثريت مردم نتيجهى مستقيم رسوخ عقايد مذهبى و وجود مكتب خاص تعليم و تربيت دينى بوده است . تربيت خانوادگى ، براساس آشنا ساختن اطفال به تكاليف شرعى و اجراى دستورهاى مذهبى و انجام عبادات و حفظ طهارت و عفت و ناموسپرستى و گريز از مناهى مانند شرابخوارى و قمار و زنا و بهطور كلى هدف تربيت در خانواده اين بود كه كودكان و جوانان از سقوط اخلاقى محفوظ بمانند ، و به همين منظور بود كه پدران و مادران به محض رسيدن پسران به سن بلوغ و رشد جسمانى ، آنان را به ازدواج وامىداشتند و نيز دختران خود را برطبق سنت شرعى ، از سن 9 سالگى به بالا شوهر مىدادند و اصولا هر پدر و مادرى خود را مقيد و مكلف به تهيهى مقدمات و وسايل زناشويى فرزندان خود مىدانستند و شايد بتوان گفت كه يكى از بهترين آرزوهاى هر خانواده تأمين وسايل ازدواج فرزندان خانواده بوده است . زن در خانه زندگى مىكرد . تقريبا هيچگونه ارتباطى با خارج از محيط خانواده نداشت . عقيدهى عمومى مردان بر اين بود كه زن مطلقا بايد مطيع اوامر شوهر خود باشد و بنابراين اصل دختر را در خانه طورى تربيت مىكردند كه وقتى به خانهى شوهر رفت ، شخصيت خود را در برابر شخصيت او فراموش كند و توليد نسل و نگهدارى و پرورش اولاد را وظيفهى طبيعى و شرعى خود بداند . جلوگيرى از باردار شدن زن در نظر شوهر گناهى بزرگ و به اصطلاح دينى ، فعل حرام شمرده مىشد و چون اكثريت مردم معتقد بودند كه روزىدهندهى خداست و دهان باز بىروزى نخواهد ماند ، اكثر خانوادهها كثير الاولاد بودند و اگر در آن عصر بهداشت عمومى تأمين مىبود ، جمعيت ايران در طول يك قرن تا سه برابر افزايش مىيافت . در خارج از محيط خانه و خانواده ، فعاليت و كوشش اجتماعى منحصر به مردان بود و هيچگاه زنان در اين فعاليتها شركت نداشتند ؛ جز اينكه پارهاى از مشاغل كه در داخل و يا خارج خانه كه وجود زن اجتنابناپذير بود ، از زنان استفاده مىكردند از قبيل كارگرى حمام