را دريافت مىداشتند ولى به قرار مسموع پس از فوت آن‌ها ، قسمتى از سهام مزبور را ورثه‌ى آن‌ها فروخته‌اند « 1 » . آغاز عمليات و تحصيل سرمايه چند ماه پس از امضاى امتيازنامه ، دارسى عده‌اى حفار لهستانى را استخدام كرد و با مقدارى لوازم و اثاثيه به چاه سرخ واقع در شمال قصر شيرين اعزام داشت و در آن‌وقت چاه سرخ جزء ايران بود و بعدها پس از تجديدنظر در خط مرزى بين ايران و عثمانى ( كه پس از جنگ جهانى اول اين قسمت خط مرزى بين ايران و عراق شد ) در سال 1913 ( 1313 قمرى ) به عثمانى واگذار گرديد . مهندسى را هم كه دارسى براى رياست عمليات انتخاب نموده بود ، شخصى بود موسوم به رينولدز « 2 » كه در وزارت فوايد عامه‌ى هندوستان سابقه‌ى ممتدى داشت و مرد فوق العاده با استقامت و با پشتكارى بود . هيئت اعزامى از راه بصره و بغداد عازم چاه سرخ شده ، شروع به كار كردند و در ابتداى امر هم با مشكلات گوناگونى مواجه شدند . فقدان امنيت در اين ناحيه مرزى و تقاضاهاى متعدد ايلات و طوايفى كه در دو طرف خط مرزى سكنى داشتند و تهديدهايى كه مىكردند ، موجب شد كه كار با كندى پيشرفت نمايد ، ولى پايدارى مداوم رينولدز تأثيرى زيادى در پيشرفت كار داشت . در تابستان سال 1903 ( 1321 قمرى ) گاز نفت در عمق 507 مترى پديدار و متعاقب آن نفت مختصرى هم به دست آمد . چند ماه بعد چاه دوم در عمق مشابهى به نفت رسيد كه محصول روزانه‌ى آن در اول 30 تن و چندى بعد به 25 تن تقليل يافت . در اين وقت محقق گرديد كه به واسطه‌ى بعد مسافت ميان چاه سرخ و خليج‌فارس ( كه بالغ بر يك هزار كيلومتر بود ) و همچنين ناچيزى مقدار محصول ، ادامه‌ى

--> ( 1 ) - با آنكه مطالب بالا بدون اندك تصرف در عبارت ، از كتاب « پنجاه سال نفت ايران » نگارش مصطفى فاتح نقل شده است . هرگاه وابستگان خاندان‌هاى مرحوم نصر اللّه خان مشير الدوله و مهندس الممالك در مقام تكذيب مطالبى باشند كه در مورد اخذ رشوه از دارسى در كتاب مزبور آمده و در اينجا نقل شده است ، صفحات كتاب حاضر هميشه براى درج توضيحات و يا تكذيب‌نامه آنان باز خواهد بود . آنچه در اين مقام ، ذكر آن را لازم مىدانيد اين است كه مرحوم مشير الدوله را آزادىخواهان و مشروطه‌طلبان و محافل مطبوعاتى و سياسى دوران اوليه‌ى مشروطيت ايران از رجال خوشنام و وجيه المله عصر خود دانسته‌اند . ( 2 ) - G . B Reynolds