على اصغر شميم
256
ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )
كنت دوسارتيژ بر سر مسائل جزئى از قبيل حمايت از كاتوليكهاى فرانسوى و ساير اتباع آن دولت و اينكه چرا پادشاه ايران به او نيز مثل ساير سفراى خارجى تمثال همايونى اعطا نكرده است ، با وزارت امور خارجه ايران در كشمكش و مبادله نامه و يادداشت بود و اصرار داشت كه دولت ايران فرمان محمد شاه را دربارهى آزادى و تسهيل تجارت اتباع فرانسه در ايران به منزلهى يك عهدنامهى رسمى بازرگانى بشناسد و حتى يك بار نشانى را كه محمد شاه به او داده بود ، به وزارت خارجهى ايران پس فرستاد و تهديد كرد كه در صورت امتناع ايران از قبول رسميت آن قرارداد ، ايران را ترك خواهد گفت . اميركبير در برابر پافشارى و اصرار سفير فرانسه ، ايستادگى كرد و سرانجام به او فهماند كه براى عقد قرارداد بازرگانى بايد از طرف دولت فرانسه ، ايستادگى كرد و سرانجام به او فهماند كه براى عقد قرارداد بازرگانى بايد از طرف دولت فرانسه اختيارنامهى رسمى به نام او صادر و فرستاده شود و آنگاه وى با نمايندهى مختار دولت ايران در زمينهى قرارداد مذاكره كند . كنت دوسارتيژ ناچار به قبول اين پيشنهاد تن درداد ولى چون در ضمن مذاكرات او با اولياى دولت معلوم شد كه او نمىخواهد حقوق و احترامات و امتيازات متقابل و برابر با حقوق و امتيازات بازرگانان فرانسوى به تجار ايرانى مقيم فرانسه بدهد ، اميركبير به خشم آمد و نسبت به سفير مزبور بىاعتنايى كرد . كنت همينكه سردى روابط اولياى دولت را با خود حس كرد ، در ماه رجب سال 1265 قمرى ( 1848 ميلادى ) به كشور خويش بازگشت .
--> و خيرخواهى دولتين ذى شوكتين مرعى داشت ، به جهت ما اطمينان كلى به هم رسيد و يقين قطعى حاصل آمد كه چنانكه خود را مورد التفات و نوازشات پادشاه مبرور نمود مورد مراحم و عنايات اعليحضرت شاهنشاهى نيز خواهد شد ، به اين جهات اولياى دولت جمهوريه را از خود راضى و خشنود خواهد ساخت . بناء عليهذا از اعليحضرت شاهنشاهى خواهش مىنماييم كه مشار اليه را از روى التفات عاديه خود اخذ فرمايند و مشار اليه از جانب اولياى دولت بهيه جمهوريه فرانسه هرچه معلوم دارد و اظهار نمايد اعتبار و اعتماد كلى بر آن بفرمايند به تخصيص اوقاتى كه از درگاه احديت قوام و دولت آن دولت ذى شوكت و حفظ دوستى و اتحاد ابدى اين دولت قوى آيت را مسئلت مىنماييم . در اين خصوص نيز عرض او را به سمع يقين اصغا فرمايند . تحرير شد فى دار السلطنه پاريس در 14 نوامبر 1848 عيسوى . محل امضاى موسيو كاونياك رئيس دولت جمهوريه و صدرنشين مجلس وزرا . محل امضاى موسيو باستت ( Bastidi ) وزير دول خارجهى دولت جمهوريه فرانسه » ( نقل از كتاب « ميرزا تقى خان اميركبير » تأليف عباس اقبال آشتيانى ، تهران ، 1340 ) .