على اصغر شميم
255
ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )
سفير ايران مدت هشت ماه در پاريس اقامت داشت و پس از ملاقات و مذاكره با وزير امور خارجه و لويى فيليپ پادشاه فرانسه و گرفتن جواب نامههاى محمد شاه و صدراعظم به استانبول بازگشت و چون به ارزنة الروم رسيد ، از طرف حاجى ميرزا آغاسى به او دستور داده شد كه نسخ قرارداد ارزروم را كه ميرزا تقى خان فراهانى وزير نظام با حسن تدبير براى تعيين مرزهاى ايران و عثمانى تدوين نموده بود ، با نمايندگان عثمانى مبادله كند . او در انجام اين امر - بهطورى كه در فصل دهم ذكر شد - مرتكب اشتباهاتى گرديد كه بر اثر آن در زمينه قرارداد مزبور ، اشكال بزرگى براى دولت ايران فراهم شد . بعد از بازگشت ميرزا محمد على خان شيرازى از پاريس ، دولت فرانسه بنابر پيشنهاد صدراعظم ايران ، با ابقاى كنت دوسارتيژ در مقام وزيرمختارى آن دولت در تهران موافقت نمود و چون مقارن اين اوقات محمد شاه وفات يافت و ناصر الدين شاه به سلطنت رسيد ، از طرف كاونياك « 1 » رئيس موقت هيئت مجريه حكومت انقلابى فرانسه كه بعد از انقلاب فوريهى 1848 و سقوط سلطنت لوئى فيليپ روى كار آمده بود ، نامهاى مبنى بر معرفى كنت دوسارتيژ به وزير مختارى آن دولت در دربار ايران ، خطاب به ناصر الدين شاه به تهران فرستاده شد كه در حقيقت به منزلهى استوارنامه سفير مزبور بود « 2 » .
--> ( 1 ) - Louis - Eugene Cavaignac ( 1802 - 1857 ميلادى ) ژنرال فرانسوى و فرماندار الجزاير و رئيس هيئت مجريهى محكومت موقت انقلابى سال 1848 كه در برابر لوئى ناپلئون ( ناپلئون سوم ) مقام خود را از دست داد . ( 2 ) - ترجمه نامه كاونياك به ناصر الدين شاه كه به وسيلهى يكى از منشيان ايرانى سفارت فرانسه در آن اوقات ترجمه شده و جزو اسناد موجود در وزارت امور خارجه ايران مىباشد : « رئيس دولت بهيه جمهورى فرانسه و صدرنشين مجلس وزرا بر رأى اصابت پيراى اعليحضرت فلك رفعت خسرو با فر و جلال سلطان با عدل و اقتدار ناصر الدين شاه قاجار شاهنشاه ممالك ايران ايد اللّه قدرته و شوكته مكشوف مىدارد كه نظر به كمال مئانست نسبت به اعليحضرت شاهنشاهى از صميم قلب مايل و راغب شديم كه در جلوس ميمنت مأنوس اعلى درجهى دوستى و اتحاد صادقهى خود در پيشگاه حضور به منصهى ظهور رسانيم . لهذا موسيو سرتيژ ( سارتيژ ) را كه در دربار پادشاه مغفور مبرور كه از روى صدق و صفا با دولت بهيه فرانسه متفق و يك جهت بود و به رسم وزيرمختار مخصوص اقامت داشت و بهطور لياقت و درايت به امورات دولتيه مىپرداخت ، او را به همان منصب در دربار آن حضرت تصديق و توثيق نموديم و چون مشار اليه در امورات آن سفارت عظمى فطات و كفايت خود را به ظهور رسانيد و در سلوك و رفتار با اولياى دولت عليه منتهاى احتياط و راستى