على اصغر شميم
229
ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )
امضاى مظفر الدين شاه رساندند . انگليسىها از تمايل ناصر الدين شاه به ايجاد وسايل جديد تمدن اروپايى استفاده كردند و هنگامى كه انگلستان طبق قرارداد مخصوص با عثمانى خط تلگرافى درياى احمر را به بغداد اتصال داد ، ناصر الدين شاه نيز ، چنانكه قبلا اشاره شد ، درصدد ايجاد تلگراف برآمد و بالاخره در سال 1287 قمرى ( مقارن سال 1870 ميلادى ) سيم تلگراف هند و اروپا « 1 » از راه بوشهر و بندرعباس به وسيلهى انگليسها تأسيس گرديد و سيمهاى تلگراف در داخله ايران نيز به دست انگليس داير شد « 2 » و مدتها ادارهى تلگراف ايران در دست ايشان بود . امتياز بانك شاهنشاهى ناصر الدين شاه در سال 1289 قمرى ( 1872 ميلادى ) شايد به راهنمايى حاجى ميرزا حسين خان مشير الدوله صدراعظم خود ، امتياز تأسيس خط آهن و استخراج معادن ايران ، غير از آنچه قبلا به ديگران واگذار شده بود و غير از معادن فلزات قيمتى و احجار كريمه و نيز امتياز تأسيس بانك را به شخصى موسوم به بارون ژوليوس دورويتر « 3 » كه به تابعيت بريتانيا درآمده بود ، واگذاشت و خود عازم اروپا شد ( سفر اول شاه به اروپا ) . در پايتخت روسيه احساس كرد كه تزار روس و امناى دربار او از اعطاى چنان هنگفتى به يك نفر انگليسى رنجيدهاند و حتى بر خلاف انتظار خود در انگلستان نيز با خونسردى ملكهى انگليس و رجال بريتانيا مواجه شد و پس از مراجعت به ايران چون افكار عمومى را نيز با اعطاى آن امتياز مخالف ديد آن امتياز را لغو كرد .
--> ( 1 ) - كمپانى زيمنس ( Siemens ) آلمانى خطوط تلگرافى از لندن تا الكساندروسك Alexandrovsk در مرز روسيه را از بريتانيا و آلمان اجازه نمود و از الكساندروسك يك خط تلگرافى دو رشتهاى از راه ادما و تفليس و تبريز به تهران كشيد و به خط تلگراف هند و اروپا اتصال يافت . خط تلگرافى هند و اروپا مخابرهى مستقيم بين لندن و هندوستان را تأمين كرد و بوشهر به وسيلهى كابل زيردريايى به جاسك و از آنجا به بمبئى هم به وسيلهى كابل زيردريايى و هم سيم هوايى مربوط گرديد . ( 2 ) - در حدود سال 1289 قمرى ( 1822 ميلادى ) قرارداد ديگرى بين ايران و انگليس در مورد ايجاد خطوط تلگرافى جديد منعقد و خطوط تلگرافى نواحى جنوب شرقى ايران براى تأمين ارتباط مخابراتى لندن با هند و پايگاههاى بريتانيا در خليجفارس تأسيس گرديد و مهندس و مساح اين خطوط كينگوود Kingvood انگليسى بود . ( 3 ) - Baron Julius de Reuter