على اصغر شميم
189
ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )
فصل دهم روابط ايران و عثمانى در دورهى دوم سلطنت قاجاريه ( 1250 - 1313 هجرى قمرى ) تجاوز نيروى عثمانى به ايران بهطورى كه ضمن وقايع دورهى سلطنت فتحعلى شاه گفته شد ، اختلافات مرزى و سياسى ايران و عثمانى پس از يك سلسله نبرد بين قواى دو دولت و شكست نيروهاى عثمانى از سرداران ايران ، يعنى محمد على ميرزا دولت شاه و عباس ميرزا نايب السلطنه و وليعهد ، به وسيلهى عقد معاهدهى ارزنة الروم ( ارزروم ) در تاريخ ربيع الثانى سال 1239 هجرى قمرى ، بر طرف شده و از آن پس در مرزهاى ايران و عثمانى ( سرحدات غربى و شمال غرب ايران ) آرامش برقرار گرديد و هر دو دولت عثمانى و ايران در برابر مشكلات سياسى و فشارهاى استعمارى روسيه و ميانجىگرى و مداخلات انگلستان صلح و سازش را بر طرح دعاوى و جنگ و ستيز ترجيح دادند . مواد معاهدهى ارزنة الروم مورخ سال 1239 هجرى از لحاظ تعيين نوار مرزى دو دولت و مشخصات جغرافيايى نقاط سرحدى ، چندان واضح و قطعى نبود و چنانكه قبلا گفته شد ، در مقدمهى معاهده فقط اشاره شده بود به اينكه حدود دولتين ، همان حدودى باشد كه در عهدنامهى سال 1159 ( دورهى سلطنت نادر شاه افشار ) تعيين شده است . بدينترتيب مرزداران عثمانى و گردانندگان سياست تجاوزكارانه و توسعهطلبانهى آن دولت مىتوانستند براى دستاندازى و تجاوز به خاك ايران بهانههايى به دست آورند . بهويژه كه وجود ايلات و عشاير مرزى كه عادت به ييلاق و قشلاق داشتند ، ايجاد چنين بهانههايى را تسهيل مىكرد .