احمد على سپهر ( مورخ الدوله )

80

ايران در جنگ بزرگ 1914 - 1918 ( فارسي )

عبد الحسين ذو الرياستين و آقا سيد محمد تقى گلستان مدير فعلى روزنامه گلستان و پسران شيخ الاسلام و ثقة الاعلام از آن جمله بشمار ميرفتند . صولت الدوله و قوام الملك سرگرم ايل و ابواب جمعى خود بودند و شيراز به كلى در اختيار ژاندارمرى افتاده بود بطورى كه در تاريخ دهم اكتبر 1915 دستور داده شد سيمهاى تلفن را قطع كردند با كمك ژاندارمرى انگليسهاى مقيم شيراز از طرف « كميته بيطرفى ايران » دستگير و به اسارت نزد واسموس به اهرم روانه شدند واسموس حفاظت اسراء را به زائر خضر سپرده خود سواره از قريه به قريه رفته مژده ورود اسيران را ميداد و بالاخره به كازرون رسيده ناصر ديوان را ترغيب به اعلان نبرد بر عليه معاندين اسلام و منكرين قدس عتبات عاليات و مكه معظمه و مدينه طيبه نمود اسراء نيز به طرف كازرون و برازجان حركت داده شدند در حين عبور از كازرون مردم فرياد شادى برآورده تفنگها را با يكدست به هوا پرتاب و با دست ديگر ميگرفتند و ناصر ديوان از بالاى پنجره زبان به فحاشى باسراء انگليسى گشود . كاروان اسيران عبارت بود از ماژر فردريك اكنور قونسول Le major Frederic O Connor مسيو و مادام فرگوسن Mr . Mrs . Fergusson مسيو آيرتن Mr . Ayrton مسيو اسميت تلگرافچى و معاونش Mr . Smith يكنفر تاجر بنام ليوينگستون Livingstone مسيو و مادام پتى گرو Mr . Mrs . Pettigrew مسيو و مادام كريستماس Mr . Mrs . Christmas دنبال اين اسراء سواران هندى نيز به حال اسارت در حركت بودند در موقع ورود اسراء به برازجان واسموس بپاس سابقه دوستى با مادام كريست‌ماس خواست او را ملاقات و از رنج سفر دلدارى دهد اما غضنفر السلطنه راه را بر او گرفته با خشونت آميخته به دشنام گفت تا يكنفر از افراد برازجان و تنگستان زنده است تو آرزوى ديدار اين زنان را كه با دختران من تفاوت ندارند بگور خواهى برد . اسراى زن به سمت بوشهر گسيل و مردان تا گورك با آنها بوده و از آنجا به طرف اهرم فرستاده شدند و مدت يكسال در آن خطه تعفن‌انگيز در درون يك قلعه زندانى بودند و روز و شب جز بازى بريج مشغوليتى نداشتند هنگامىكه خبر اعزام نيروى نظامى انگليسى بسوى اهرم رسيد زائر خضر حكم اعدام اسراء را صادر و انگليسها مجبورا منصرف شدند در آن موقع مسيو بتىگرو كه مرض قلبى داشت از وحشت جان داد و جسدش را در بيرون ديوار قلعه به خاك سپردند بر حزن و اندوه بىپايان اسراء اخبار تأسف‌آور بين النهرين مشعر بر سقوط كوت الاماره مزيد شد و مرگ را بر زندگى ترجيح دادند . كلنل اكونور قونسول انگليس