احمد على سپهر ( مورخ الدوله )
79
ايران در جنگ بزرگ 1914 - 1918 ( فارسي )
بيك حمله عمومى بر عليه سپاهيان انگليس تشويق مينمود . سپس واسموس به سراغ زائر خضر خان رفته او را با دو هزار نفر روانه كارزار به طرف بوشهر نمود در اين نبرد عشاير ايرانى از مه غليظ روى مشيله استفاده كرده چشم زخم بزرگى به سواره نظام انگليس وارد ساختند و اعلاميه رسمى صادر از طرف اركان حرب بريطانيا مقيم بين النهرين تلفات انگليسها را در دلوار و بوشهر به يكصد و پنجاه نفر تخمين زد . آوازه فتوحات دليران تنگستانى بطهران رسيد و رجال ايران در تبريك به سفارت آلمان بر يكديگر سبقت ميجستند بطورىكه كوشش شارل مارلينگ وزيرمختار انگليس به منظور كاستن از اهميت اخبار جنوب بىاثر ماند و هنرمندى و دلاورى واسموس نقل صحبت محافل طهران گرديد حتى نقالان قهوهخانهها اشعار حماسى در مديح جنگجويان دشتستان و تنگستان خواندند . در شيراز هيجان عامه به حدى رسيد كه اهالى در مقام تشكيل قشون ملى بدستيارى باطنى ژاندارمرى برآمدند و مخبر السلطنه والى فارس از اين عمليات غمض عين مينمود در ميان آزاديخواهان جوانانى كه نهضت سيف اللّه خان نواب ملى را حرارت ميدادند فاخر السلطنه ( سردار فاخر حكمت رئيس فعلى مجلس شوراى ملى ) و سيف إله خان نواب و دكتر مهديخان ملكزاده شهرت كامل داشتند پس از وصول اخبار تنگستان مجلس ختمى در مسجد وكيل از طرف ماژر عليقليخان برپا شد و هزاران نفر با چشم اشگبار در ترحيم رئيس على شهيد دلوارى شركت جستند و سينهچاك نمودند و چون وعاظ فتواى جهاد بر عليه متفقين را قرائت كردند ماژر عليقليخان دو نفر از صاحبمنصبان ژاندارمرى را برحسب تقاضاى كميته دموكرات فارس كه تشكيل يك فوج ملى داده بود مأمور تنسيق و تكميل آن نمود . فوج مزبور از افراد حزب دموكرات كه غالبا از فرزندان رجال محترم فارس بودند تركيب يافته بود . آقا شيخ دكتر مهديخان ملكزاده