احمد على سپهر ( مورخ الدوله )

510

ايران در جنگ بزرگ 1914 - 1918 ( فارسي )

« ابلاغيه سفارت فرانسه پاريس 31 اكتبر - متاركهء جنگ بين متفقين و عثمانى امضاء گرديد . شروط مهم آن اين است كه كشتىهاى جنگى متفقين براى رفتن به درياى سياه آزاد باشند و قلاع دارد انل و بسفور به تصرف متفقين داده شده و تمام اسراء جنگى متفقين را فورا دولت عثمانى مرخص نمايد . فرمانده كل اطريش نيز از فرمانده ايطاليا متاركهء جنگ خواسته ولى قواى ايطاليا با جديت تمام تفوق نظامى خود را تعقيب مينمايند . سفارت فرانسه » دوشنبه 6 صفر 1337 - 19 عقرب 1297 - 11 نوامبر 1918 بفرمان شاه امروز مجلسى در دربار براى شور در اوضاع بين المللى منعقد گرديد و رجال مفصلة الاسامى در جلسه حضور يافتند : شعاع السلطنه ، عين الدوله ، مستوفى الممالك ، مشير الدوله ، مؤتمن الملك ، وثوق الدوله رئيس الوزراء ، صمصام السلطنه ، صارم الدوله ، نصرة الدوله ، مشاور الممالك ، حاجى محتشم السلطنه ، ممتاز الدوله ، شهاب الدوله ، حكيم الملك ، مشار الملك ، نصير الدوله وزير معارف ، دبير الملك وزير فوائد عامه ، حاجى مخبر السلطنه ، سپهدار اعظم ، ذكاء الملك ، قوام الدوله ، نصر الملك ، مخبر الملك ، مشار السلطنه ، علاء الملك ، سردار محتشم بختيارى ، حاجى ميرزا احمد خان مشير اعظم ، امين الملك ، ممتاز الملك ، سردار همايون كفيل وزارت جنگ ، ميرزا حسين خان ( علاء ) . » 7 صفر 1337 - 20 عقرب 1297 - 12 نوامبر 1918 هر لحظه كه به پيروزى متفقين نزديك‌تر ميشويم بطور محسوس اقتدار كابينهء وثوق الدوله رو به افزايش ميرود و آثار ديكتاترمنشى نمودار ميگردد . اينك نمونهء قدرت‌نمائى دولت از ابلاغيه زير آشكار مىشود : « نظر باينكه بملاحظهء تعزيه‌دارى و احترام ماه محرم دستور العمل‌هائى بادارهء نظميه داده شده بود كه در اجراى مواد حكومت نظامى و ممانعت از اجتماعات و عبور و مرور بعد از ساعات معينه در شب تا اندازهء مسامحه و ارفاق كنند كه اشكالى در اداى مراسم تعزيه‌دارى توليد نشده باشد متأسفانه عناصر مختلف شهرى اين مداراى دولت را سوء استعمال نموده و اجتماعات بعنوان حزب و فرقه دايم در تزايد بوده و وسيلهء توليد اختلاف و نفاق و نشريات فسادآميز و اعادهء هرج‌ومرج و بىترتيبى امور ميشوند . نظر باينكه اولياى دولت با عطف‌نظر توجه به وضعيات عمومى از حيث سياست خارجى و داخلى لزوم وحدت‌نظر و جلوگيرى از هر قسم تشتت و اختلافى را واجب و براى موقعيت امروزه اين رويه را مسئله حياتى و اولين قدم پيشرفت مقاصد بزرگ پوليتيكى ميدانند ، لهذا بادارهء نظميه اوامر لازمه صادر گرديد در اجراى مواد حكومت نظامى با كمال دقت مراقبت نموده و بموجب اين بيان‌نامه خاطر اهالى را مستحضر ميداريم كه در رعايت قانون نظامى و مقررات آن نهايت سعى و اهتمام را بنمايند و پارهء اقدامات را ترك نموده پيرامون فساد نگردند زيرا كه مسئوليت دولت مخصوصا در اين موقع مهم مستلزم جوگيرى و سياست سخت و قوى خواهد بود . وثوق الدوله » نهم صفر 1337 قمرى - 22 عقرب 1297 شمسى - 14 نوامبر 1918 خبر متاركه جنگ يا بعبارة اخرى شكست قطعى آلمان كه از سه روز قبل روى لبها ميگذشت و قلوب ميهن‌پرستان ايران را از اندوه و ملال مالامال ساخته بود امروز به شكل اعلاميه سفارت فرانسه در طهران بظهور پيوست ؛ ترجمهء آن ذيلا بطبع ميرسد : « ابلاغيه سفارت فرانسه - پاريس 11 نوامبر ، ترك مخاصمه با آلمان امروز صبح ساعت پنج امضاء و عمليات جنگى در ساعت يازده موقوف گرديد . مدت اين ترك مخاصمه سى روز و شروط آن بقرار ذيل است : تخليه بلژيك و فرانسه و الزاس‌لورن در عرض دو هفته ؛ تسليم كردن پنجهزار توپ كه اول شروع به تحويل دادن توپهاى قلعه كوب شود ؛ دادن سى هزار ميترايوز و سه هزار مين ،