احمد على سپهر ( مورخ الدوله )

470

ايران در جنگ بزرگ 1914 - 1918 ( فارسي )

اهميتى ندارد و فقط وسيله براى اجراى مقاصد در الحاق خاك ايران بودند . ثالثا احضار فورى صاحبمنصبان قزاقخانه و تحويل امورات قزاقخانه بمأمورينى كه دولت عليه تعيين خواهد كرد . رابعا از آن جائى كه بواسطه خشكسالى رسانيدن آذوقه از عهدهء اهالى ايران خارج است خواهش شده كه ادارهء تهيه آذوقه قشون در قفقازيه اين مسئله را به عهده بگيرد و در اينباب فدوى هم وعده داده كه از طرف دولت عليه لازمه مساعدت در وسايل حمل و نقل آذوقه به نقاط دوردست خواهد شد لذا مستدعى است اولياى دولت از حالا در فكر اجراى اين وعده فدوى باشند امروز سواد مراسلهء كه بكوميسر نظامى نوشته شده و داراى مواد فوق الذكر است براى اطلاع از كوميسريات امور خارجه فرستاده‌اند كلية بايد گفت كه كوميسريات امور خارجه در كارهاى ايران منتهاى مساعدت و همراهى را دارد و در اين موقع اولياى دولت عليه خيلى دقت بفرمايند و باهالى و مخصوصا بايلات بهر وسيله كه مقتضى ميدانند خصوصا بتوسط مطبوعات حالى نمايند كه روسيه حاليه صادقانه خيرخواه استقلال ايران است تا اتفاقات نظير وقايع اخير آستارا رخ ندهد و موفقياتيكه در اجراى مقاصد اولياى دولت حاصل شده بهدر نرود اينجا هم براى جلب افكار عامه در مسئله ايران همه قسم انتشارات در روزنامجات مىشود . طهران وزارت خارجه تلگراف مورخه ربيع الاول 1336 دسامبر 1917 « دو روز است دلگاسيون صلح با رياست خود تروتسكى به برست عازم شده و مذاكرات صلح برطبق اصوليكه سابقا عرض كردم تجديد گرديد . » طهران وزارت خارجه تلگراف رمز مورخه ربيع الاول 1336 دسامبر 1917 « ديروز برطبق و تقريبا به مضمون مراسله وزارت خارجه بسفارت روس مورخه 7 ذيحجه 1335 نمرهء 12035 / 4440 يادداشتى بكوميسر امور خارجه تروتسكى نوشته و كميساريات با چاپار مخصوص خود به برست نزد مشار اليه فرستاد چون بدوا هم شفاها در اين باب مذاكرات و زمينه حاضر شده اميدوارم جواب مساعد تحصيل شود . » طهران وزارت خارجه تلگراف رمز مورخه ربيع الثانى 1336 دسامبر 1917 ديروز كنت ميرباخ رئيس دلگاسيون آلمان كه براى مسئله تبديل اسراى جنگى در پطروگراد جلسه دارند بعنوان ديدن نزد فدوى آمده ضمنا از اقدامات اين سفارت در اجراى مادهء دوازدهم متاركه جنگ از طرف روسها جويا شده و فدوى براى او مراسلاتيكه ردوبدل شده و در ضمن تلگرافات رمز 245 / 258 / 263 كه بوزارت جليه عرض شده است قرائت و نيز سوادى هم از آنها بمعزى اليه داده كه از مواعيد روسها و از موقعيت اين سفارت در اينباب كاملا مستحضر شود مشار اليه اظهار داشت خلاصه آنها را بدولت خود راپورت خواهد داد . از قرار بعضى اطلاعاتيكه فدوى تحصيل كرده سالار معظم ( نظام السلطنه سناتر فعلى ) و ميرزا قاسمخان تبريزى و ميرزا احمد خان از اسلامبول به برلن آمده كه بهمراهى وحيد الملك و تقىزاده در برلن و برست ليتوسكى در مسائل ايران اقدامات نمايند اگرچه مشار اليهم جز وطن‌پرستى و خدمت به وطن غرض ديگرى ندارند بعقيده فدوى اقدامات جداگانه دستجات مختلف بدون يك پروگرام معينى كه برطبق دستور العمل سفارتخانهاى دولت عليه باشد ممكن است نتيجه برعكس ببخشد بعقيده فدوى تعيين يك دلگاسيون رسمى مركب از چندين نفر از ديپلوماتهاى خوب مانند جناب آقاى مشير الدوله و چند نفر ديگر مقصود از اشخاصى است كه كارير را پيموده‌اند براى مطرح كردن تدبيرات در اجراى موفقياتيكه در اسلامبول و برلن و پطروگراد تحصيل شده خيلى واجب و تأخير در اين كار اسباب ندامت خواهد شد زيراكه تمام دول ذينفع كه الان مشغول مذاكرات هستند دلگاسيون‌هائى برياست اولين رجال دولتى خود معين كرده‌اند چنان كه آلمان كولمان وزير امور خارجهء خود را و اطريش كنت چرنين وزير خارجه و عثمانى طلعت پاشا صدراعظم خود را معين كرده است انتها اينجا در خيال هستند در خود طهران كنفرانسى عبارت از نمايندگان دولت عليه و دولتين روس و عثمانى براى مسائل موجود تشكيل بدهند ولى تصميم قطعى هنوز گرفته نشده چگونگى را در ثانى معروض ميدارد . طهران وزارت خارجه تلگراف رمز مورخه ربيع الثانى 1336 - 2 ژانويه 1918 « شب اول ژانويه روسى شوراى كوميسرهاى ملى وزيرمختار با رئيس مسيون نظامى رومانى را توقيف و در قلعه پيروپول حبس نمودند لهذا لهذا ديروز اول ژانويه تمام كورديپلوماتيك در منزل سفير كبير آمريكا كه شيخ السفرا است مجلسى داشته نتيجه اين شد كه از طرف عموم نمايندگان خارجه مراسلهء پروتست به رياست كوميسرها نوشته شد و تمام نمايندگان سياسى متفقين و بيطرفها نزد لنين رفته مراسلهء مزبور را به او دادند و سفير كبير آمريكا بنام عموم نمايندگان شفاها هم پروتست كرد لنين جوابا اظهار داشت چون در رومانى يك ديويزيون روس را خلع اسلحه كرده و آذوقه آنها را هم توقيف كرده‌اند و كميسر دولت حاضره را حبس نموده‌اند باينواسطه دولت تصميم گرفته وزيرمختار رومانى را توقيف كند پس از مذاكرات زياد نمايندگان سياسى فقط موفق شدند كه لنين وعده كرد كه اين مسئله را در شوراى كوميسرها مطرح مذاكره نموده و ديشب ميبايست جواب بدهد ولى تاكنون كه 24 ساعت از وعده ميگذرد هيچ جوابى نرسيده است و وزير