احمد على سپهر ( مورخ الدوله )

465

ايران در جنگ بزرگ 1914 - 1918 ( فارسي )

دارند و اغلب ايالات داخله روسيه هم آنها را نشناخته و حكومتهاى محلى تشكيل داده‌اند و بعضى از آنها مانند اوكرانى و دون با قشون آنها در نزاع هستند معلوم نيست كدام طرف پيش برد و كلية دوام حكومت كوميسرياى ملتى خيلى مظنون است از طرف ديگر دولتعليه ما فوق استفاده كه ممكن است از آنها برده مثل مسئله اخراج قشون روس از ايران كه يكى از شرايط صلح است و اعلان رسمى حكومت حاضره در نسخ كليه قراردادهائيكه سابقا بسته شده پس قرارداد 1907 هم جزو آنها است و حتى شايد در موقع بتوان بواسطه اين اعلانيه قائل بالغاء قرارداد تركمان‌چاى كه مفاد آن منافى با اصول دموكراتيك است شد حال بسته برأى اولياء دولتعليه است كه البته مصالح مملكت را بهتر ميدانند مستدعى است در صورتى كه راى اولياء دولت عليه براى شناسائى حكومت حاضره علاقه بگيرد فدوى را با تلگراف مطلع فرمايند تا حكومت شوراى كوميسرياى ملتى را شناخته رسما در مسائل ايران با آنها داخل مذاكرات شود فدوى مطمئن است كه ما فوق مساعدت و حتى مواعيد و ضمانت‌هاى كتبى از آنها تحصيل نمايد ولى مشكل است از نقطه‌نظر بين المللى تعهدات حكومت حاضره اعتبارى داشته باشند و ممكن است در آتيه توليد مشكلاتى براى ايران نمايد كه اصلاح آن غيرممكن باشد منتظر دستور العمل صريح قطعى در اين خصوص مىباشد . طهران وزارت خارجه تلگراف رمز مورخ ربيع الاول 1336 دسامبر 1917 عطف 235 امروز كه براى تحصيل بعضى اطلاعات و توضيحات فرزانه آتاشهء اين سفارت را كه ضمنا نايب ژنرال قونسولگرى پطروگراد است بطور غيررسمى مثل اينكه از طرف ژنرال قنسولگرى است بكوميسرياى امور خارجه فرستادم معلوم شد حكومت حاضره مصمم شده از طرف خود نماينده به سمت وزيرمختارى بايران بفرستد و مسيو برواين يكى از ژنرال قنسول‌هاى دولت سابق را كه فقط با دو سه نفريكه از اعضاء وزارت خارجه مطيع حكومت حاليه است مأمور كردند ولى آگرمان براى مشار اليه نخواسته كه چون اين سفارت مانند ساير سفارتخانها روابط با حكومت حاضره ندارد فدوى در اينباب هيچ اقدامى را صلاح ندانسته و منتظر جواب تلگراف رمز 239 خواهد بود در صورتى كه دولت عليه پيروى سبك ساير دول را بنمايد يعنى اجتناب از شناسائى شود بعقيده فدوى چون موقع دولت عليه خيلى باريك است و سبك رفتار ساير دول بيطرف را نميتواند به كلى سرمشق خود قرار بدهد خاصه كه پروگرام حكومت حاضره باندازهء مفيد به حال ايران است كه نمىتوان از آن صرف‌نظر كرد پس صلاح است از پذيرائى نماينده حكومت شورى علنا امتناع نشود و مقتضى است نماينده حكومت حاضر هم پذيرفته شود و مسيو اتر هم برسم كورتوازى باشد چنان كه قبل از استعفاى پادشاه يونان در لندن و پاريس و پطروگراد دو نفر وزيرمختار يونان بود يكى از طرف پادشاه ديگرى از طرف وينزلوس ممكن است دولت عليه هم همين قسم رفتار نمايد كه نه اسباب رنجش دول متفقه شده زيرا كه آنها هنوز نمايندگان دولت موقتى سابق روس را مىشناسند و نه از پذيرائى مسيو براوين امتناع كرده باشند كه موجب كدورت حكومت كوميسرهاى ملتى فراهم شود . طهران وزارت خارجه تلگراف رمز مورخهء ربيع الاول 1336 دسامبر 1917 « از قراريكه در ضمن مذاكرات استنباط شد در خصوص اجراى مادهء دوازدهم متاركه جنگ راجع به تخليه ايران اينجا خيال دارند بدوا با انگليس هم در اينباب داخل مذاكره شوند اگرچه ظن قوى ميرود رضايت و يا عدم رضايت انگليسها شرط احضار قشون نخواهد بود ولى كلية ميخواهند از نقطه‌نظر متفقين راجع بمتاركه جنگ مطلع شوند در باب پليتيك مسائل ايران ميگويند منتظر نتيجه مذاكرات براوين با اولياء دولت عليه و نظريات او خواهند بود عجالة تكليف فدوى خيلى مشكل است و چون موقع بىاندازه مهم و باريك است مستدعى است عطف‌نظر به تمام تلگرافهاى فدوى از به دو انقلاب بالشويك‌ها تا امروز فرموده تصميمى در چگونگى روابط با دولت حاضر گرفته و بفدوى دستور العمل قطعى كافى مرحمت فرمايند در صورتى كه شناسائى رسمى را در حاليه غيرممكن بدانند ممكن است شناسائى غيررسمى يعنى روابط كارى officieux بشود آنوقت فدوى با وسايلى ميتواند اقدامات نمايد كه مراسلهء راجع بمعرفى شوراى كوميسرهاى ملتى به اين سفارت نوشته شود و فدوى در جواب بنويسد كه مضمون آن را باولياء دولت عليه معروض داشت و عجالة خوشوقت است داخل روابط كارى بشود اگرچه ساير سفارتخانها تاكنون روابطشان منحصر به ترتيبى است كه در تلگرافهاى 216 ، 218 ، 221 ، 223 ، 243 عرض شده است چنان كه ملاحظه ميفرمائيد غالب مكاتبات با سفارتخانها بوسيلهء مطبوعات است . » طهران وزارت خارجه تلگراف رمز 250 مورخه ربيع الاول 1336 دسامبر 1917 شوراى كوميسرها سفارت آمريك را متهم بهمدستى و مساعدت با ژنرال كالدين كرده و بعضى نوشتجات رؤساى اداره صليب احمر آمريك را به صاحبمنصبان روس بدست آورده در جرايد منتشر كرده‌اند اگرچه از مضمون آنها رابطه صاحبمنصبان آمريكائى با كالدين ثابت نميشود ولى موقع سفارت مزبور بااين‌حال در مقابل افكار عامه خيلى مشكل شده است .