احمد على سپهر ( مورخ الدوله )

464

ايران در جنگ بزرگ 1914 - 1918 ( فارسي )

آن به زبان روسى خيلى بد شده است درهرحال به خوبى مفهوم است كه قرار شده بلافاصله با دولت عليه داخل مذاكرات براى اخراج قشون خود بشوند چون شناسائى حكومت حاضر بطوريكه در تلگراف رمز نمره 239 عرض شده است و مجددا در نمره 243 عرض مىكند خيلى مشكل است و موقع حكومت در داخله روسيه هم متزلزل و معلوم نيست تا چه وقت دوام نمايد و قفقازيه هم از اطاعت بحكومت حاضر امتناع ورزيده بعقيدهء فدوى لازم است خود دولت عليه بدون فوت وقت بهر وسيله كه ممكن باشد اقدامات در اجراى فورى مادهء دوازدهم نمايد و در صورتى كه صلاح بدانند اگر بتوسط سفارت ايران در برلن اصرار در تسريع اين امر بشود خيلى مفيد خواهد بود بژنرال قونسولگرى ايران در تفليس تلگراف كردم نقطه‌نظر شوراى محلى قفقاز و نظريات رياست قشون آنجا را در باب تخليه فورى ايران معلوم و به وزارت عليه امور خارجه فورا تلگراف نمايد . » طهران وزارتخارجه تلگراف رمز مورخهء ربيع الاول 1336 دسامبر 1917 ديروز از طرف كوميسرياى امور خارجه براى اطلاع سفارت‌خانه‌هاى دول متفقه و بيطرف اعلاميهء رسمى در جرايد درج شده كه مضمون آن از قرار ذيل است : بعضى سفارتخانه‌ها از امضاى تذاكر چاپارهاى ديپلماتيك كوميسرياى ملى امور خارجه امتناع ورزيده و عدم شناسائى شوراى كوميسرياى ملتى را به سمت حكومت رسمى دليل ميآورند چون مسئله شناسائى فقط معنى صورت ظاهر را دارد حكومت شورى به اين مراسم جزئى ديپلوماتيكى كمال بىاعتنائى را دارد درهرحال عدم شناسائى نمىتواند اسباب انكار وجود خود حكومت شورى شود و باينكه اشاره ميكنند حكومتى كه شناخته نشده حق چاپار مخصوص را ندارد بىماخذ است خاصه كه حكومت شوروى نه فقط داشتن روابط ديپلوماتيكى را با حكومتهاى رسمى دول خارجه بلكه با فرق سوسيال رولوسيونرهاى آن دول كه نيز ساعى و درصدد انفصال جبرى حكومت‌هاى حاضره ممالك متبوعه خودشان ميباشند لازم ميداند و در خاتمه بايد خاطرنشان شود كه سفارتخانه‌هاى فوق الذكر اين پوليتيك عدم شناسائى را كه اتخاذ كرده‌اند خيلى يك طرفى مجرى مىدارند چنان كه براى عبور چاپارهاى خودشان و غيره لاينقطع صدور انواع و اقسام اجازه‌ها و شهادت‌نامه‌ها را از كميسرياى امور خارجه تقاضا ميكنند و چون اين ترتيب غيرقابل تحمل است كوميسر امور خارجه حكم كرده است كه من‌بعد هيچ قسم ورقه عبور صادر نشود و كلية به نمايندگان سفارتخانهائيكه هم خود را مصروف توليد انواع و اقسام اشكالات براى حكومت شورى كرده‌اند هيچ‌گونه تسهيلات نشود آنها مضمون و سبك تحرير اعلانيه فوق الذكر حتى در سفارتخانهاى بيطرف بخصوص قسمت راجع به تحريك بعضى فرق پليتيكى ممالك خارجه ضد حكومت‌هاى خودشان اثر خيلى بدى بخشيده ديروز در سفارت انگليس نمايندگان خارجه براى مسئله امضاى تذاكر چاپارهاى حكومت حاضره روسيه جمع شده و بالاخره تصميم گرفته شد سه نفر از اعضاى غيررسمى سفارتخانهاى متفقه و بيطرف نزد تروتسكى فرستاده شود تا از مشار اليه توضيحات خواسته و شايد ترتيبى براى عبور چاپارها گذاشته شود قرار شد هر جوابى تحصيل شد بدول متبوعه خود اطلاع بدهيم به نظر فدوى بالاخره سفارتخانها مجبور از دادن تذكره بچاپارهاى روس خواهند شد زيرا كه غير از اين ترتيب خودشان هم از فرستادن چاپار محروم خواهند بود و حتى از مخابره تلگرافات هم ممكن است روسها امتناع نمايند ولى باوجود اينكه در اين موقع سفارتخانها مجبور شده‌اند تا اندازه مستقيما اگرچه بتوسط مأمورين غيررسمى داخل مذاكرات با كوميسر امور خارجه بشوند در هرحال مسئله شناسائى حكومت كوميسرها كما فى السابق معوق و پيشرفت ندارد و بهبودى در روابط با متفقين بخصوص با انگليس مشاهده نمىشود دول بيطرف هم باوجود سعى در حفظ منافع خود باز از شناسائى حكومت حاضره خوددارى ميكنند و علت عمده آن همان حكم نسخ حقوق تملك شخصى است كه بلااستثناء براى تمام دول غيرقابل تحمل مىباشد قرار است در ثانى هم جلسه كورديپلوماتيك براى طرح مسئله املاك غيرمنقوله اتباع خارجه متفقين روسيه منعقد شود غالب دول راجع باملاك اتباع خود عهدنامه‌جات مخصوص با روسيه دارند ولى دولت عليه غير از عهدنامه تركمان‌چاى كه در آنجا فقط حقوق تملك روسها در ايران قيد شده است عهدنامهء ديگرى ندارد معلوم است فدوى در حفظ منافع و حقوق هموطنان لازمه دقت را خواهد كرد اگر اولياء دولت دستور العمل مخصوص هم در اينباب لازم ميدانند مستدعى است فورا تلگراف بفرمايند . طهران وزارتخارجه تلگراف رمز مورخ ربيع الاول 1336 دسامبر 1917 105 زيارت مجلسى كه در سفارت سوئد منعقد شد براى گرفتن تصميم در طرز نوشتن و تحرير جواب مراسلهء كميسر امور خارجه بود چون به اين سفارت مراسلهء نوشته نشده بود فدوى در آن مجلس حضور نداشت حاصل كردن مراسله خيلى سهل است ولى چون به عقيده فدوى وصول اين مراسله براى دولت عليه ميتوانست توليد مشكلات نمايد فدوى برعكس از نرسيدن مراسله خيلى خوشوقت بود در تلگراف 226 / 239 / 241 / 242 علت را مفصلا معروض داشته باز هم عرض مىكند دولت حاضره را هيچ يك از دول حتى بيطرف نشناخته و با آنها هيچ قسم روابط ندارند بعقيده فدوى دولتعليه نبايد در شناختن آنها پيش‌قدمى نمايد خاصه كه دول متفقه مخصوصا دولت انگليس تنفر برضد آنها