احمد على سپهر ( مورخ الدوله )

463

ايران در جنگ بزرگ 1914 - 1918 ( فارسي )

خود غيرممكن ميداند تصور مىكند اين مسئله بايد با خود ايران مذاكره شود نه با عثمانى و يا با آلمان . مادهء نهم مطابق پيشنهاد روس در مسئله تخليه ايران لازم است با خود ايران اتفاق عليحده حاصل گردد مادهء دهم مطابق پيشنهاد آلمان طرفين كه مستقلا شراكت در امضاى اين قرارداد متاركه دارند داخل مذاكرات در باب صلح ميشوند اعتراض و پيشنهادى در اين ماده از طرف روسها نشده است گويا مقصود از مادهء دهم اين است كه پس از متاركه بلافاصله بين طرفين شروع بمذاكرات صلح شود غير از دو مادهء فوق الذكر 9 ماده ديگر راجع بمسائل نظامى است و از نقطه‌نظر سياسى اهميتى ندارد بقيه پروتوكول هنوز بدست نيامده است در خاتمه معروض ميدارد كه امضاى اين پروتوكول باوجود اتفاقيكه در غالب ماده‌ها چنان كه در مادهء نهم راجع بايران حاصل شده منوط به نتيجه مذاكراتى است كه پس‌فردا 26 صفر در قلعه برست لىتوسك بين دله‌گاسيون طرفين مجددا شروع خواهد شد . » طهران وزارتخارجه تلگراف رمز مورخه صفر 1336 نوامبر 1917 « از قراريكه خود چكين بفدوى اظهار ميداشت حكم مأموريت مشار اليه كه دو سه روز قبل از انقلاب آخرى براى امضاء از وزارتخارجه بقصر زمستانى فرستاده بودند معلوم نيست چه شده است گويا جزو ساير كاغذها كه در قصر بودند از ميان رفته است چون اين حكم در روزنامه سنا منتشر نشده مأموريت مشار اليه رسميتى پيدا نكرده است بعقيده فدوى اگرچه چكين آدم خوش‌خلقى به نظر مىآيد و سفارت ژاپون هم از او تعريف مىكند بهتر است آگرمان عجالة داده نشود و مسئله مسكوت‌عنه بماند خصوصا كه چكين از طرف دولت موقتى كه اكنون متفرق است نامزد شده بود و حكومت حاضر هم از طرف دول خارجه حتى دول بيطرف تا حال شناخته نشده و بنابراين حق تعيين نمايندگان خود را در خارجه ندارد در اين صورت معلوم نيست سفارت اين آگرمان را بنام كدام دولت تقاضا مىنمايد گذشته از آن ممكن است در آتيه اين انتخاب دولت موقتى سابق اصلا تصويب نشود چنان كه مأموريت خود اتر به پورتاغال كه رسمى شده بود موقوف و اسم مشار اليه جزو صورت اسامى تمام ساير وزراى مختار روس و غالب اجزاء وزارت خارجه كه برحسب حكم رسمى دولت حاضر معزول هستند قيد است و در واقع دولت ميتواند اتر را برسم كورتوازى در ظاهر وزيرمختار و در باطن فقط نماينده منافع اتباع روس در ايران بشناسد و از دخول در مذاكرات پوليتيك با كمال نزاكت و با ملاحظه باريكى موقع اجتناب نمايد . » طهران وزارت خارجه تلگراف رمز مورخه صفر 1336 نوامبر 1917 « چون امروز ميبايست مجلس مؤسسان افتتاح شود و برحسب حكم شوراهاى كوميسرها افتتاح نشد فرق مختلفه مخالفين حكومت حاضره دستجاتى مركب از طبقات تجار و مالكين و مستخدمين دولتى و ادارات و بانكها و غيره مرتب در كوچه‌ها نمايش داده تفصيل با پست . » طهران وزارتخارجه تلگراف رمز مورخهء اول ربيع الاول 1336 دسامبر 1917 « ديروز 29 صفر ساعت هشت شب متاركه جنگ در فرونت بسته شد شرايط قطعى و تفصيل آن در ثانى با تلگراف عرض خواهد شد . » طهران وزارت خارجه تلگراف رمز مورخه ربيع الاول 1336 دسامبر 1917 « دولت حاضره استقلال فنلاند را قبول كرد و عجالة فقط دولت سويد حكومت جديد فنلاند را شناخته و نماينده سياسى تعيين كرده است . » طهران وزارتخارجه تلگراف رمز مورخه ربيع الاول 1336 دسامبر 1917 « 81 زيارت مراسله به چندين سفارت‌خانه ديگر هم فرستاده نشده و از طرف آنها اقدامى در اينباب به عمل نيامده درهرحال چون هيچيك از دول حتى دول بيطرف دولت حاضره را نشناخته و هيچگونه با آنها روابط ندارند در صورتى كه دولت عليه در شناسائى آنها پيش‌قدمى نمايد مثل اين خواهد بود خود را در رديف دول مركزى كه داخل مذاكرات با آنها شده‌اند گذاشته باشد بعقيده فدوى در شناسائى آنها نبايد عجله شود خاصه كه ما فوق استفادهء كه ممكن است از آنها برده شده است مثل مسئله الغاء قرارداد 1907 و احضار قشون روس از ايران كه يكى از شرايط متاركه جنگ است حال بسته براى مبارك است تفصيل با پست عرض شده است . » طهران وزارتخارجه تلگراف رمز ربيع الاول 1336 دسامبر 1917 « عطف 234 و 237 قرارداد و شرايط متاركه بين طرفين بسته و امضا شد و مدت امتداد آن از چهارم دسامبر الى اول ژانويه 1917 روسى است . راجع بايران عوض مادهء نهم در مادهء دوازدهم قيد شده و عين ترجمه آن از قرار ذيل است : طرفين بلافاصله پس از امضاى اين قرارداد شروع بمذاكرات صلح كرده و حاضر بودن خود را در اخراج قشون خود از ايران اظهار ميدارند براى حل جزئيات مسئله اين اخراج قشون و همچنين براى تأمين اصول فوق الذكر فرمانرواى عالى قشون روس و عثمانى فورا داخل مذاكره با دولت ايران ميشوند انتها چون گويا قرارداد بدوا به زبان آلمانى مسوده شده انشاء