احمد على سپهر ( مورخ الدوله )
457
ايران در جنگ بزرگ 1914 - 1918 ( فارسي )
كميسرهاى ملت روس اعلام ميدارند كه معاهده فوق الذكر نظر باينكه بر عليه آزادى و استقلال ملت ايران بين روس و انگليس بسته شده به كلى ملغى و تمام معاهدات سابق و لا حق آن نيز كه هرجا حيات ملت آزادى و استقلال ايران را محدود نمايد از درجهء اعتبار ساقط خواهد بود . در خصوص تعديات دستجاتى از قشون روس كه هنوز خاك ايران را تخليه نكردهاند بايد خاطرنشان شود كه اين ترتيبات بر خلاف اراده و ميل ما صورت گرفته و ناشى از جهالت قسمتى از سربازان و سوءنيت ضد انقلابى فرماندهان ايشان است . شوراى كميسرهاى روسيه آنچه در حيز قدرت دارد به استخلاص ايران از مأمورين تزار و سرمايهداران امپراطورى خود كه هم دشمن ملت ايران و هم خصم روسيه ميباشند مبذول داشته تمام اتباع روس را كه مرتكب اعمال تجاوزكارانه نامشروع نسبت بملت ايران شدهاند مجدانه موافق قوانين انقلابى تنبيه خواهد كرد و در زمينه روابط بين المللى تا درجه امكان جديت خواهد كرد كه بتخليه كامل قشون عثمانى و انگليس از ايران موفقيت حاصل كند . صميمانه اميدوارم موقع آن نزديك شده باشد كه ملل دنيا حكومتهاى خود را بجلوگيرى از تجاوزات نسبت بملت ايران وادار و موانع توسعهء قوى و ترقى آزادانه مملكت مزبور را مرتفع نمايند بهرحال شوراى كميسرهاى ملت روس فقط روابطى را با ايران معتبر ميداند كه مبنى بر تعهداتى به رضايت طرفين و احترامات بين دو دولت باشد . امضاء - تروتسكى » براوين اولين فرستاده دولت بلشويكى لنين در تاريخ 8 بهمن وارد طهران شد و چند روز بعد اعلاميه زير را صادر كرد : « اين بنده چند روز است وارد طهران شده و تا اندازهء ديدوبازديد خود را انجام داده اينك بموجب اين ورقه اعلام مينمايم كه من حاضرم براى الغاى تمام معاهدات نامشروع كه به زور سرنيزه دولت سرنگون شده تزارى از دولت ضعيف و نجيب ايران گرفته شده است با هيئت دولت داخل مذاكره شوم و من حاضرم بعد از فسخ امتيازات يك معاهدهء باشرفانه با دولت ايران و دولت خودم امضاء و برقرار نمايم . امضاء - ن . ز . براوين » در 29 خرداد 1297 ، براوين نامهء بوزارت خارجه نوشت كه دو قسمت اول آن بشرح زير بود : « كليهء ضعف دولت ايران از اين بوده است كه حقوق و ثروت ملى ايران بدست سرمايهدارى و استعمار بيگانه افتاده است ملت انقلابى روسيه بعد از آنكه بسرمايهدارى خود شكست داد ملتزم است كه برادر عزيز او ملت ايران همسايهاش را از فشار سرمايهدارى بيگانه مستخلص بدارد بنابراين اينجانب تصديق مينمايد كه آن وزارت جليله مختار است تمام امتيازات سابقه روس در ايران از معدنى ، ماهىگيرى حملونقل و جنگلى و غير ذالك را كه رژيم سابق روسيه گاهى به زور سرنيزه ، گاهى با مساعدت بعضى از بزرگان ايرانى ميبود خالى از حمايت جمهوريت روسيه ميشمارد و باز اميدوار است كه ملت ايران فوايد خود را من بعد براى صرف وطن نگاه داشته و بدست سرمايهداران خارجى وانگذارد . ن . ز . براوين » * * * [ بعضى از تلگرافهاى اسد بهادر شارژه دافر ايران بوزارت امور خارجه ] چند روز قبل از بروز انقلاب دوم و ايام بعد از انقلاب ، اسد بهادر شارژهدافر ايران حوادث را مرتبا بوزارت امور خارجه تلگراف نمود ، بعضى از آن مخابرات كه داراى اهميت بيشترى مىباشد عينا درج و بقيه در ضمن ساير مطالب شرح داده مىشود : تلگراف نمره 206 مورخ 22 محرم 1336 - اكتبر 1917 « الان خبر رسيد كه كميتهء انقلابى نظامى كه فرقه دموكراتهاى ماكسيماليست تشكيل داده قصر زمستانى ، اركان