احمد على سپهر ( مورخ الدوله )

416

ايران در جنگ بزرگ 1914 - 1918 ( فارسي )

كميته مجازات چگونگى تشكيل آن منشىزاده و ابو الفتح‌زاده « 1 » از مجاهدين فعال انقلاب مشروطيت و از مدافعين مجلس در شب بمباران آن بودند ( 23 جمادى الاولى ) . در گيرودار سومين سال جنگ اول جهانى در اوايل شهريور 1295 ( ذيقعدهء 1334 قمرى ) منشىزاده با رفيق سفر و حضر و هم مسلك سياسى خود ابو الفتح‌زاده دربارهء تشكيل كميتهء سياسى شور ميكنند ، ابو الفتح‌زاده با شور و شعف از پيشنهادات وى استقبال مينمايد . كمى بعد اين دو نفر نظر خود را به محمد نظر خان مشكوة الممالك كه در انقلاب مشروطيت ، در كميسيون جنگ مجاهدين با ايشان همكارى ميكرد در ميان ميگذارند و او نيز به آنها ملحق مىشود . كميتهء مجازات بدست اين سه نفر تشكيل شد و اعضاء آن محرمانه بعملياتى از قبيل خريد اسلحه و تهيهء لباس سياه و بلند براى شب و غيره دست زدند . ابو الفتح‌زاده رئيس قوهء عامله ، مشكوة الممالك رئيس دفتر و منشىزاده رئيس كل كميته گرديد . ميرزا ابراهيم خان منشىزاده همين كه مرامنامه تنظيم شد مؤسسين با كريم دواتگر ، ضارب شيخ فضل اللّه نورى ، تماس گرفتند . او نيز با چند تن از رفقاى خود جهت اجراى منويات كميته خود را حاضر اعلام كرد .

--> ( 1 ) - ميرزا ابراهيم خان منشىزاده پسر ميرزا كريم خان منشىاف از خانواده‌هاى سرشناس و اصيل ايروان هستند . محمد رضا بيك كلانتر ايروان كه در 28 صفر 1126 از طرف شاه سلطانحسين صفوى بدربار لوئى چهاردهم بسفارت فرستاده شد از سران همين خانواده بوده . كريم خان پدر منشىزاده در سفر آخر ناصر الدين شاه به اروپا در آغاز سال 1307 قمرى تقاضاى مهاجرت بايران مىكند و با فرزند خود ابراهيم كه آنوقت 11 ساله بود در جمادى الاخره 1307 وارد تهران مىشود . كريمخان در قزاقخانه بر عليه روسها دسته‌بنديهائى مىكند و در نتيجه كاسكوفسكى بوحشت افتاده دستور ميدهد او را در مهمانى در قصر قاجار آزار دهند . منشىزاده پس از پدرش وارد قزاقخانه مىشود و در تمام دورهء خدمتش بر عليه روسها ميكوشد بالاخره مغضوب لياخوف معروف قرار ميگيرد و در صفر 1325 با رفيق خود سرتيپ اسد اللّه خان ابو الفتح‌زاده از قزاقخانه بيرون ميآيند و به مجاهدين مشروطيت ميپيوندند . پس از استقرار مشروطه منشىزاده مأموريتهاى نسبة مهم مختلف داشته چندى رئيس نظميه فارس بوده ( 1328 ) ، چندى رياست تحديد ترياك يزد و كرمان را داشته بعد پيشكار ماليه غار و فشافويه و بعد در 1332 قمرى امين ماليه‌خوار و فيروزكوه مىشود . اسد اللّه خان ابو الفتح‌زاده پسر ابو الفتح خان ميرپنج و اصلا سلماسى است با رتبهء سرتيپى از قزاقخانه كناره‌جوئى مىكند .