امروز تجار و كسبه از شنيدن شايعه حركت شاه نگران شده بازارها را بستند و در مسجد شاه و مسجد سپهسالار اجتماع نموده زبان باعتراض گشودند و احساسات حرارت‌آميز بروز دادند . آقا ميرزا محسن مجتهد و صاحب‌اختيار مأمور شده از نياوران به شهر رفتند كه مردم را ساكت كنند و به آنها اطمينان به فسخ عزيمت اعليحضرت بدهند . يكشنبه بيستم شوال 1334 - بيستم اوت 1916 جلسهء كه روز گذشته در صاحبقرانيه منعقد شده بود امروز مجددا تشكيل يافت تا از نتيجه مذاكره با سفارتين استحضار حاصل شود ، معلوم گرديد هنوز جوابى نرسيده و در ضمن گفتگو راجع باوضاع سياسى اكثريت چنين تصويب نمودند كه سه نفر از رجال يعنى قوام السلطنه و محتشم السلطنه و مشاور الممالك به همدان رفته به على احسان پاشا پيشنهاد كنند كه عساكر عثمانى از ورود به طهران خوددارى نموده و در مقابل سالدات‌هاى روس نيز همين شرط را مرعى دارند . امروز ظل السلطان و مشير اعظم از طهران به طرف قزوين هجرت كردند . نزديك غروب نمايندگان تجار از قصر صاحبقرانيه به شهر مراجعت نموده به مسجد سپهسالار رفتند و به هيئت تجار و اصناف اطلاع دادند كه حركت شاه موقوف شده است متعاقب ورود نمايندگان به مسجد آقا ميرزا محسن مجتهد و صاحب‌اختيار نيز رسيدند و تأييد نمودند كه مستدعيات تجار مورد قبول واقع گشته و اعليحضرت از عزيمت صرف نظر فرموده‌اند از طرف حاضرين صداى زنده باد شاهنشاه ايران بلند شد و بالاتفاق رأى دادند كه بازارها باز و عموما مشغول كسب‌وكار خود بشوند . دوشنبه 21 شوال - بيست و يكم اوت نگارنده بعد از غروب در تجريش ملاقاتى از وثوق الدوله رئيس الوزراء به عمل آوردم ، راجع به علت تأخير تشكيل دولت چنين گفت كه ابتدا اعليحضرت همايونى عقيده داشتند كابينه از عناصر مختلفه تشكيل يابد تا طرفين متخاصمين عدم رضايتى نداشته باشند ولى حضور مباركشان معروض شد كه در جلسه مركب از افراد متضاد العقيده نميتوان بطور آزاد اظهار رأى نمود . در اين فاصله مجلس عالى در دربار تشكيل يافت و بالاخره امروز به خاكپاى همايونى عرض كردم لازم است كابينه از رجال با نفوذ از رؤساى وزراء سابق مانند مستوفى الممالك و مشير الدوله و علاء السلطنه و سعد الدوله و عين الدوله و صمصام السلطنه تركيب شود كه از كمك فكرى بعضى از آنها و از شخصيت برخى ديگر استفاده به عمل آيد و چنانچه اين قبيل رجال نخواهند در تحت رياست بنده داخل كابينه شوند من خودم حاضرم بطورىكه اعليحضرت امر فرمايند عضويت دولت را قبول كنم و ديگرى به مسند رياست وزراء منصوب گردد ، اعليحضرت همايونى در اين زمينه وعده مساعدت فرمودند . در باب روابط سفارتين روس و انگليس با دولت سؤال كردم وثوق الدوله اظهار داشت فعلا آنها منتظر اقدامات ژنرال باراتف ميباشند و با دولت بطور سردى و بىقيدى معامله مينمايند ، امروز از طرف وزارت امور خارجه رسما به آنها نوشته شد كه دولت ايران خيال دارد هيئتى به همدان اعزام دارد هرگاه آنها اساسا با اين منظور مخالفتى ندارند ممكن است از خاكپاى همايونى استدعا شود نظريات سفارتين را مورد توجه قرار دهند ، عجالة مجلس اعيان و رجال اين سه نفر يعنى قوام السلطنه ، محتشم السلطنه و مشاور الممالك را معين كرده است . در پايان ملاقات وثوق الدوله ميگفت نزديك است عراده دولت بواسطه بىپولى به كلى از كار بيفتد . دوشنبه 21 شوال - 21 اوت - از تبريز خبر رسيد كه نه دستگاه اتومبيل بزرگ زره‌پوش انگليسى داراى توپهاى سريع الاطلاق وارد تبريز شده و بصوب كردستان براى ژنرال چرنازبف كه مشغول عمليات است ارسال گرديد و توپچىها عموما انگليسى هستند و بكمك متفقين خود آمده‌اند و بعدا نيز عدهء ديگر از همين