احمد على سپهر ( مورخ الدوله )

379

ايران در جنگ بزرگ 1914 - 1918 ( فارسي )

عرابه‌هاى جنگى كه در راه است خواهد رسيد . منظرهء اين اتومبيل‌هاى عظيم الجثه توجه اهالى را جلب نموده ميگفتند اين‌ها جديدا اختراع شده و موسوم به « تانگ » ميباشند . امشب علاء السلطنه و مشير الدوله و عين الدوله و صمصام السلطنه و وثوق الدوله از طرف شاه به قصر صاحبقرانيه احضار شدند . سه‌شنبه 22 شوال 1334 - 22 اوت 1916 اعلانى امروز از طرف بانك استقراضى روس در طهران منتشر شد كه عينا نقل مىشود : نظر بشايعاتيكه در اين دو هفته اخير از طرف اشخاص مفسد انتشار داده مىشود جمعيت زيادى شب و روز در جلوى شعبه رهنى بانك استقراضى ايران جمع شده مطالبه اسبابهاى خود را كه رهن گذاشته‌اند مىنمودند و عده قبوضاتيكه همه‌روزه بشعبه رهنى پيشنهاد مىنمايند باندازهء زياد شده بود كه براى شعبه رهنى به كلى غيرممكن بود كه بتواند مشتريان را متقاعد نمايد و بدين جهت در امورات شعبه رهنى مزبور اختلالى عارض شده كه براى ترتيب تنظيم آنها وقت زيادى لازم است تا شعبه رهنى بتواند با كمال آسودگى خاطر مشغول به كارهاى خود بشود . ليكن متأسفانه باوجود اطمينانيكه از طرف رئيس بانك استقراضى داده مىشود كه منافع مشتريان در معرض هيچگونه خطرى نخواهد بود باز ديده مىشود كه مردم متوحش و مضطرب‌اند و بواسطه سلوك خود از كار كردن شعبه رهنى نيز مانع مىشوند بنابراين رئيس بانك استقراضى خود را مجبور ديد بر اينكه شعبه رهنى را موقتا بسته تا اينكه بتواند امورات آنجا را مرتب و منظم نمايد . اينك نيز رئيس بانك اخطار و اعلان مىنمايد كه اشياء مرهونه در شعبه رهنى با كمال مراقبت حفظ خواهند شد و به صاحبان آنها مسترد خواهند شد و ضمنا نيز خاطرنشان مىنمايد براى مدتى كه شعبه رهنى بسته است فرع محسوب نخواهد شد و اشخاصى كه قبوضات شعبه رهنى را پيشنهاد كرده ولى گروئيهاى خود را دريافت نداشته‌اند مىتوانند به كلى مطمئن باشند كه شعبه رهنى همين كه حوادث بمجراى طبيعى افتاد اسبابهاى آنها را در هر موقع كه بخواهند مسترد خواهد داشت و از اين جهت مردم نبايد هيچگونه اضطراب و وحشتى به خود راه دهند زيرا كه اداره روس با كمال امانت و تقديس بوظايف و تكاليف خود عمل خواهد نمود و هيچ‌وقت بهانه بدست كسى نخواهد داد كه سبب اندك ترديدى شود از اينكه بانك اجراى قوانين لازمه را محترم نمىشمارد و نظر بوحشت و اضطراب مردم رئيس بانك استقراضى شخصا خدمت حضرت اشرف آقاى وثوق الدوله رئيس الوزراء دامت شوكته رسيده و در خصوص شعبه رهنى مشروحا با حضرت معظم اليه مذاكرات لازمه نموده بطورىكه حضرت اشرف آقاى وثوق الدوله از مذاكرات با رئيس بانك يقين حاصل كرده‌اند بر اينكه در اين موقع مشتريان بانك بىجهت مضطرب و متوحش‌اند و بهتر آن است وحشت را به كلى از خود دور ساخته بگذارند شعبه رهنى به زودى مطالبات حقه آنها را انجام دهد . روز افتتاح شعبه رهنى بموجب اعلان جداگانه اخطار خواهد شد رئيس بانك استقراضى طهران ( مورل ) سه‌شنبه 22 شوال 1334 - 22 اوت 1916 - وثوق الدوله موفق به تعيين وزراء نگرديد و از مقام رياست دولت استعفاء كرد . بلافاصله شاه علاء السلطنه را احضار و مأمور تشكيل كابينه نمود . چهارشنبه 23 شوال - 23 اوت علاء السلطنه نيز عجز خود را از تشكيل دولت جديد اظهار داشته و مستعفى گرديد ، علت عدم موفقيت او استنكاف عين الدوله از قبول وزارت بود . امروز ژنرال على احسان پاشا فرمانده قواى عثمانى بيانيه ذيل را در شهر همدان انتشار داد : ( بيان نامه ) بتاريخ چهارشنبه 23 شهر شوال دولت عليهء اسلاميهء عثمانيه براى استخلاص دولت همسايه اسلاميهء خود ايران از ظلم روس‌ها و تخليص اعليحضرت سلطان احمد شاه از قيد اسارت و تأمين استقلال ايران و براى معاونت با اهالى ايران يك اردوى اسلامى كه در تحت كماندانى خود من است بايران فرستاده اين اردوى منصور تاكنون در كوت العماره انگليسها را محصور ، در شهر نيسان رومى كه مطابق برج ثور است آنها را مغلوب و مجبور به تسليم نمود و در اين صورت 5 ژنرال 400 صاحبمنصب 13000 هزار نفر سرباز انگليسى اسير گرفتيم ، اردوى انگليس مدت 5 ماه در قلعه كوت العماره مدافعه كرد و حكومت انگليس براى تخليص آن‌ها از هر طرف كوشش نمود ولى باز هم عاقبت آن‌ها بالتمام اسير و گرفتار شدند .