احمد على سپهر ( مورخ الدوله )

317

ايران در جنگ بزرگ 1914 - 1918 ( فارسي )

كنگاور كشته شد . گراف كاپيتن بسركردگى يك دسته قشون مركب از سربازان عثمانى و ژاندارم و داوطلبان ايرانى در گردنه بيدسرخ نزديك كنگاور با قواى روس جنگ سختى نموده از آن جنگ فاتح بيرون آمد و در 16 ژانويه 1916 قواى زيردست او مجبور شدند كه تقريبا در 1500 مترى كنگاور نو در مقابل قواى روس كه بعده زيادى درآمده بودند عقب بنشينند در موقعى كه گراف كانيتس سعى ميكرد عقب نشستن قواى خود را با نظم انجام دهد كشته شد يا بروايتى خودكشى كرد . بعد از اتمام تحصيلات حقوق گراف كئوركى كانيتس چندين سال در فوج « سواره زره‌پوش » شماره 3 و فوج « سواره نيزه‌دار شماره 2 » صاحب‌منصب بود . در سال 1910 وى براى شغلى بسفارتخانه آلمان در طهران مأمور گرديد . سپس چندى در اداره وزارت خارجه آلمان مشغول كار بود در سال 1911 رسما به خدمت ديپلوماسى پذيرفته شد و پس از آنكه در اواخر 1911 و اوايل 1912 مدت قليلى شارژه‌دافر امپراطورى در بلگراد بود در ماه ژوئن 1912 امتحان ديپلوماسى خود را گذراند سپس به سمت نيابت سفارت به بلگراد مأمور گرديد و از آنجا در 1913 به سمت نيابت دوم سفارت كبراى اسلامبول بدربار عثمانى گسيل شد و تا ابتداى جنگ عمومى در آنجا بود . در اين جنگ وى به سمت نيابت فرماندهى توپخانه يدكى گارد بجنگ رفته در اين موقع بنشان صليب آهن از درجه دوم مفتخر گرديد . در اوايل 1915 بدرجه مستشارى سفارت ارتقاء جسته به سمت مأمور نظامى فوق العاده سفارت آلمان در طهران عازم ايران گرديد . انعكاس جرايد روس در مطبوعات ايران چهارشنبه 13 ربيع الاول - 19 ژانويه - « از يك شخصى كه كاملا به اوضاع كنونى ايران سابقه دارد اطلاعات ذيل را تحصيل كردم : تغيير كابينه ايران با شرايط حاضر بلاترديد حائز اهميت فوق العاده است و دلالت بر آن مىكند كه دربار تهران با وسايل ممكنه سعى و كوشش دارد امنيت و انتظامات لازمه را در مملكت مستقر داشته گريبان ايران را از فلاكت و ذلت خلاصى بخشد رياست وزرائى شاهزاده فرمانفرما و عضويت سپهدار در كابينه شهادت بر اين دارد كه حكومت ايران در تهيه و فراهم كردن موجبات و وسائل تقرب ايران بروس و انگليس ساعى و جاهد است هم اولى و هم دومى از رجال فعال ايران هستند و همواره سعى بليغ داشته‌اند كه احساسات و تمايلات دوستانه خويش را نسبت بدولتين روس و انگليس ابراز و اظهار نمايند عليقلى خان مشاور الممالك مدت مديدى سمت وزارت مختارى دولت ايران را در پطروگراد داشته بمقام وزارت خارجه انتخاب و منصوب شده است ديپلمات مشار اليه در پطروگراد هميشه با مجامع روس مناسبات حسنه داشته و از كسانى است كه با عقيده دوستى روسيه را براى ايران‌خواهان است موقعيت و پيشرفتهاى قابل ملاحظه ما در ايران بالاخره دستجات متمردين را متلاشى و متفرق كرده و در دربار تهران هم تأثيرات لازمه نموده است زمامداران ما پس از اتخاذ يك تصميمى در نصف راه متوقف نگشته و آنطور كه بايد و شايد كار را خاتمه ميدهند و عنقريب تحريكات آلمان را كه تاكنون در ايران دوام داشته موقوف و متروك خواهند كرد . بسؤال ما كه آيا بچه جهت تاكنون نمايندگان ديپلماسى متحدين مركزى و عثمانى را در ايران توقيف نكرده‌اند ديپلمات فوق الذكر اينطور جواب داد براى اجراء و تعقيب اين مقصود ميبايستى قبلا قشون روس بتهران وارد شود اعليحضرت پادشاه ايران مكرر از ما توقع نموده كه متشبث باينگونه اقدامات و وسائل نشويم ليكن ناگفته نماند كه اگر جريان حوادث از مجراى سابق خود خارج نشود دولت روس از اتخاذ تصميم فوق الذكر ناگزير خواهد بود . در ايران - تهران 4 ژانويه . پس از فتوحات اخيره حضور قشون ما در نزديكى تهران موجب برقرارى يك حكومتى كه با دولتين روس و انگليس مناسبات حسنه دارد گرديد اغلب صداى غرش اتومبيل‌هاى باركش ما در پايتخت شنيده مىشود حركت اتومبيل‌هاى ما در تهران تأثيرات غريبى دارد و اهالى از قدرت و توانائى و كامل بودن آلات و ادوات جنگى مخصوصا زره‌پوش روس متحير و متعجب هستند . طبيعى است كه ايرانيها در صحبت و ستون جرايد حقيقت را با مواعيد موهومه مقايسه كرده ميفهمند كه چطور آلمان در ظرف يكسال تمام با همان مواعيد غيرقابل قبول سياست خائنانه خويش را در مملكت ايران مستقر داشته و نفوذ و حيثيت خود را نگاهدارى نموده است خبرى در اين چند روزه از منابع غيرموثقه انتشار يافته كه گويا مجاهدين و داوطلبان و مزدوران آلمان در كرمانشاه اخيرا از حركت وزيرمختار آلمان پرنس رويس ممانعت كرده او را تحت نظر نگاهداشته‌اند از قرار معلوم پرنس رويس كه از خوف حملات ستونهاى قشون روس همواره در مهاجرت از اين شهر به آن شهر بوده فعلا تصميم گرفته است كه بحدود عثمانى رفته منتظر ورود فن دركلتس پاشا شود از قرار معلوم مزدوران و اجيران آلمان از بىثمر بودن مواعيد خيالى مأمورين و محركين آلمان