احمد على سپهر ( مورخ الدوله )
300
ايران در جنگ بزرگ 1914 - 1918 ( فارسي )
توحيد مساعى بكنيد كه هم در خانه و خانواده خود ايمن و از مخاطرات دور ميشويد و هم ممكنست موفقيتهائى پيدا كنيم . اما من متحيرم كه ببرادرم چه جواب بدهم . نقل قول از مهدى خان آريانپور فرزند ارشد ماشاء الله خان كاشانى اواخر پائيز سال 1334 قمرى در قلعه گهرشاهى از طرف قواى دولتى در محاصره بوديم . قريب يك ماه از محاصره ما گذشته بود نزديك غروب قاصدى به قلعه وارد شد و نامههاى متعددى از آزاديخواهان ماشاء اللّه خان كاشانى طهران آورد كه معلوم شد جنگ بين الملل اول بايران هم سرايت كرده و باآنكه دولت ايران بيطرفى كامل خود را اعلام نموده متأسفانه قشون روس آن را نقض كرده اغلب شهرهاى شمال ايران را اشغال و بقزوين رسيدهاند عدهء از آزاديخواهان كميتهء بنام « كميته دفاع ملى » تشكيل داده و از عموم عشاير و سران ايلات ايران براى مبارزه عليه قشون متجاوز روس دعوت نموده بودند . بمحض دريافت نامه ماشاء اللّه خان نيز مانند ساير سران ايلات و عشاير اختلاف با دولت مركزى را فراموش نموده و جواب مساعدى به كميته دفاع ملى فرستاد . نيمه شب 14 محرم 1334 با كليه سواران و قواى حاضر از كوير نمك به سمت طهران حركت كرديم و موقعى كه بورامين رسيديم اطلاع يافتيم كه دولت و احمد شاه به علت رسيدن روسها به اطراف ساوه تصميم به تغيير پايتخت و رفتن باصفهان گرفتهاند . در اينموقع حسينزاده كه يكى از آزاديخواهان آنوقت بود بنمايندگى از طرف كميته نزد ما آمد و باتفاق او از راه ورامين به ساوه حركت كرديم و روز بعد از طرف كميته بما دستور رسيد چون روسها بحوالى لالهكوه رسيدهاند شما براى جلوگيرى آنها برويد صبح زود از ساوه حركت كرديم