احمد على سپهر ( مورخ الدوله )
297
ايران در جنگ بزرگ 1914 - 1918 ( فارسي )
شير و خورشيد داشته و بالاى آن نوشته شده بود بنام نامى اعليحضرت همايون سلطان احمد شاه قاجار و در ذيل آن عنوان حكومت موقتى ايران و وزارتخانههاى مربوطه چاپ شده بود . در مدت توقف در خاك عراق جلسات نمايندگان مجلس و هيئت دولت موقتى در كاظمين تشكيل ميگرديد ما در اواسط ماه اسد به طرف خانقين برگشتيم و قواى متفرق ژاندارم را جمع نموده با خود آورديم . قواى روس كه در جنگ با قواى ايران تا قصرشيرين جلو آمده بودند به علت گرماى فوق العادهء هوا مدتها در آن نقطه متوقف بودند و بعدا در آنجا شكست خورده و قبل از آنكه ما با آنان روبرو شويم تا « آوج » عقب نشسته بودند . حكومت موقتى با جديت بيشترى در كرمانشاه شروع بفعاليت نمود و حتى نمايندگانى بخارج از كشور اعزام نمود از جمله آقاى ميرزا محمد صادق طباطبائى باسلامبول و وحيد الملك به برلن مأمور شدند . مناطق كردستان ، همدان ، ملاير ، تويسركان و نهاوند ، گروس و بروجرد را قواى ما از دست روسها بدرآورده بود و زير نظر حكومت موقتى اداره ميشد در گردنهء آوج ما بين همدان و قزوين و در اطراف ملاير و گروس با روسها زدوخورد داشتيم ملاير و گروس غالبا دستبدست مىگشت . ساختمان راه بين كرمانشاه و قصرشيرين را شروع كردم . در موقع فرستادن عده به فرونت آقاى سيد حسن مدرس در ميدان حاضر شده با تلاوت آيات كلام اللّه مجيد مجاهدين و سربازها را تشويق ميفرمودند ( در موقع اعطاء شمشير مقدس به نظام السلطنه كه از نجف اشرف ارسال گرديده بود مراسمى به عمل آمد . گراور آن در اين صفحه از نظر خوانندگان ميگذرد ) . در كرمانشاهان مريضخانه هم براى زخمىهاى جنگ داشتيم . نظام السلطنه و رؤساى مهاجرين در كرمانشاه موقع اعطاء شمشير مذهبى سفير كبير عثمانى عاصم بيك را روسها در طهران گرفته و از ايران بردند بنابراين سفير عثمانى نزد ما نبود ولى فوزى بيك آتاشه نظامى سفارت عثمانى حضور داشت شهبندر يا كنسول عثمانى مقيم كرمانشاهان هم اينجا بود ولى او كارى با سياست نداشت . انوشيروان خان سپهبدى هم از طهران براى كارگزارى كرمانشاهان آمده و بعد بمعاونت امور خارجه منصوب شدند و آقاى ديوانبيگى رياست دفتر امور خارجه را عهدهدار بودند . يكروز در هيئت دولت موقتى جلسه داشتيم پيشخدمت گفت شيخى از طهران آمده و مطلب محرمانهء