احمد على سپهر ( مورخ الدوله )

294

ايران در جنگ بزرگ 1914 - 1918 ( فارسي )

آورده‌اند ولى ظاهرا پايتخت اشغال نشده و زمام امور در دست دولت ايران كه متمايل به آنان است مىباشد با تمام اين اوضاع و احوال دستجات مختلف از نمايندگان مجلس شورايملى ، معاونين وزارتخانه‌ها ، رجال تجار و كسبه و ارباب جرايد تدريجا وارد قم مىشدند . عصرها عدهء از وكلاء در عمارت فتحعلى شاهى جلسه تشكيل داده و مذاكراتى نسبت بوضعيت حاضر به عمل مىآمد . سليمان ميرزا با چند نفر ديگر كميتهء دفاع ملى تشكيل داده و بجمع‌آورى قوى مشغول بودند . يك قسمت از قواى ژاندارمرى در قم متوقف و يك قسمت هم بسركردگى ماژر ابو الحسن خان زند در منظريه مأمور جلوگيرى از روسها بودند . مجاهدينى هم از طهران آمده بودند كه قسمتى در قم و قسمتى براى مقابله با روسها بساوه رفتند ، در زدوخورد اوليه كه ما بين پيش‌قراولان روسى با قواى ما در ساوه روى داد يكنفر اسير روسى بدست قواى ايرانى افتاده و به قم آوردند . آقاى ارباب كيخسرو نمايندهء مجلس در تعقيب تلگراف دولت بقم براى اعادهء نمايندگان به قم آمد و بدون نتيجه بطهران برگشت فقط آقاى ملك الشعراء بهار نماينده مجلس كه از درشكه زمين خورده و دستشان شكسته بود ناچار براى معالجه با ارباب كيخسرو بطهران مراجعت كردند . بعد از چند روز توقف در قم قواى ارباب كيخسرو و شاهرخ نماينده بيطرف و مورد اعتماد احزاب مختلف كميته در منظريه و رباطكريم از روسها شكست خورد و در نيمه شبى از طرف سليمان ميرزا به من اطلاع رسيد كه بايد به زودى حركت كرده و فورا به كميته بيائيد منهم بىمعطلى لباس پوشيده تفنگ گلوله‌اى كه كميته