احمد على سپهر ( مورخ الدوله )

283

ايران در جنگ بزرگ 1914 - 1918 ( فارسي )

از دست راست فرزين وزيرمختار مقيم برلن بعدها وزير دربار ايران - اشتر زمان وزير امور خارجه آلمان مشاور الممالك وزير امور خارجه ايران و مورد اعتماد شخص انور پاشا بود و به همين عنوان در ايران دست بعملياتى زده بود كه مرا وادار ساخت براى جلوگيرى از پيشرفت نظرياتش اغلب با او تماس داشته باشم و به اين منظور هفته سه بار او را مرتبا براى صرف ناهار در سفارت دعوت مينمودم . خط سير سياسى من نسبت بايران خيلى روشن و واضح بود زيرا كه آلمان بهيچوجه در نظر نداشت ايران را اشغال و تحت نفوذ سياسى خود درآورد علاقهء ما بيشتر متوجه برقرارى روابط با افغانستان بود و مايل بوديم بين انگليس و روس يك ايران مستقل و قوى برقرار گردد . طبق دستور صريح وزارت امور خارجه برلن پيرو همين سياست بنظام السلطنه رسما اطمينان دادم كه دولت آلمان نسبت بايران و همسايه شرقى آن هيچ نظر استملاكى ندارد و يك نظريه بخصوص سياسى را تعقيب نمينمايد . سياست دولت وقت عثمانى در ايران با سياست آلمان اختلاف داشت و در خط ديگرى سير ميكرد . ظاهرا انور پاشا طرفدار « پانتورانيسم » بود ولى ( فوزىبى ) وابسته نظامى تركيه كه از اين نظريات كاملا بااطلاع بود سعى مينمود عدم اعتماد ايرانيان را نسبت بتركيه بر طرف سازد و براى اين منظور عمليات انتريگ‌آميز و دامنه‌دارى عليه آلمان شروع و بايرانيان تلقين مينمود كه تنها دولتى كه ميتواند ايران را در مقابل سياست استعمار آلمان محافظت نمايد تركيه مىباشد . رفتار ( فوزىبى ) كه مورد تأييد و تصديق خليل پاشا نيز بود براى من اشكالات بيشتر و نامطلوبى پيش آورد . در همين مواقع بود كه يكنفر