احمد على سپهر ( مورخ الدوله )
244
ايران در جنگ بزرگ 1914 - 1918 ( فارسي )
آمدهاند در منزل آقاى شيخ محمد جواد وكيل اجتماعى نموده قرار دادند در آتيه با شور يكديگر بامور رسيدگى كنند و تنها كميته دفاع ملى اختيارات را در دست نداشته باشد . اسامى وكلاى حاضر در قم بقرار ذيل است : ميرزا محمد صادق طباطبائى - سليمان ميرزا - وحيد الملك - ميرزا محمد عليخان كلوب - مشار الدوله آقاى سيد حسين كزازى - خان بابا خان - آقا شيخ محمد جواد - مرآت السلطان - عدل الملك - معتصم السلطنه - آقا سيد حسن مدرس - حاجى عز الممالك - اديب السلطنه آقا سيد فاضل - آقا شيخ اسمعيل - حاج ميرزا على رضا - ميرزا فضلعلى آقا - ناصر الاسلام - ميرزا قاسم خان - ملك الشعراء - ميرزا عباس يزدى - نظام السلطان - نائينى - آصف الممالك - شيخ يوسف - منتصر السلطان - مبصر الملك - حاجى ميرزا حسين كرمانشاهانى - حاجى ميرزا اسد اللّه خان كردستانى - آقا سيد محمد رضا مساوات ( كه اخيرا بعراق رفته است ) سردار سعيد - آقا سيد جليل اردبيلى - آقا شيخ رضا دهخوارقانى - آقا ميرزا طاهر تنكابنى . شاهزاده ابو الحسن ميرزا شيخ الرئيس نواده فتحعلى شاه قاجار از آزاديخواهان مشهور كه بعد از بمباردمان مجلس در باغشاه محبوس و زنجير شد . تولد در سنه 1264 قمرى در تبريز . از طهران خبر رسيد قبل از ظهر وكلاء غيرمهاجر در عمارت بهارستان حاضر شده راجع باوضاع مملكت و تكليف آينده مجلس مذاكراتى به عمل آوردند و بالاخره چهار نفر آقايان ذيل براى ملاقات با رئيس الوزراء انتخاب شدند : آقا ميرزا هاشم - معدل الدوله - عماد السلطنه - صدر الممالك . پس از يكساعت مذاكره با مستوفى الممالك قرار شد از طرف دولت تكليف آنها در اين دوره معلوم و اطلاع داده شود . وجوه استمهال را كه بانك توقيف كرده و حوالههاى وزارت ماليه را نميپرداخت امروز بواسطه اقدامات رئيس الوزراء تأديه نمود . تلگرافا از همدان خبر ميرسد كه بواسطه حركت قشون روس به سمت طهران هيجانى در ميان اهالى همدان حاصل شده در مساجد و مجامع انجمن كردهاند و احتشام المله با عده كثيرى كفن به گردن افكنده با نطقهاى مهيج به تلگرافخانه آمده و بعد از مخابره با اولياء دولت در تلگرافخانه توقف نمودهاند . خلاصه تلگرافهاى حضورى و غيرحضورى كه از ولايات به كميته دفاع ملى در قم در تاريخ 12 محرم 1334 مخابره شده بشرح ذيل است : « اصفهان - خدمت حضرت آقايان عظام گرام حاضرين تلگرافخانه دامت تاييداتهم سلام ميرسانيم مقاصد اسلاميه معلوم در اينجا با اتحاد تمام مشغول تهيه قوه دفاعيه و جمعآورى اعانه هستيم امرى كه به نظر داعيان كمال اهميت دارد اتحاد حقيقى احزاب و احتراز از هرگونه اختلاف كلمه حتى مستبد و مشروطه است اقدامات لازمه از آن ذواة شريفه در مسئله نايب حسين تقاضا