احمد على سپهر ( مورخ الدوله )
159
ايران در جنگ بزرگ 1914 - 1918 ( فارسي )
چهارشنبه 31 مارس 1915 شيخ العراقين حائرى فتواى جهاد بر عليه متفقين را كه بامضاى علماء بزرگ شيعه رسيده بود تسليم كرد ترجمه آن بوزارتخارجه آلمان فرستاده شد و اصل ورقه بتوسط آصف السلطنه بحضور شاه تقديم و بمشير الدوله رئيس الوزراء از راه نزاكت اخطار گرديد كه چنين اقدامى نزد اعليحضرت به عمل آمده است . مشير الدوله اظهار امتنان كرد اما از نتيجه آن شك داشت . پنجشنبه اول آوريل 1915 در اروپا معمول است كه چنين روزى را « ماهى آوريل » مينامند و برسم شوخى دروغهائى ميگويند . روزنامه عصر جديد به تبعيت از اين رسم ورقه فوق العاده منتشر ساخت مشعر بر اينكه يك زپلين آلمانى در كرمانشاهان فرود آمده است نشر اين خبر چنان ولوله در تهران افكند كه بهيچوجه تكذيب آن از طرف دولت ميسر نگرديد . شب سوم آوريل مطابق با سيزده نوروز بتوسط يكنفر چارپادار افغانى ، فن كاردرف شارژهدافر آلمان دو نامه و عكس خود را براى امير افغانستان فرستاد به منظور جلوگيرى از بروز مطلب افغانى مزبور چوب دستى ضخيم خود را سوراخ نموده نامهها و عكس را در جوف آن فرو كرد و با چسب روى آن را پوشانيد يكشنبه چهارم آوريل 1915 عبد الرحمن بيك قونسول عثمانى در زنجان مورد تعقيب روسها قرار گرفته بوده بتوسط مستشار الدوله وزير داخله حكمى بعنوان اداره ژاندارمرى صادر گرديد كه او را به تهران انتقال دهند . وزير داخله در ضمن صحبت گفت بعد از تصرف شهر ( پزميشل ) بدست قشون روس فشار روسها در ايران نيز زياد شده و ممكن است دولت مجبور به تغيير پايتخت شود من خيال دارم كرمانشاهان را پيشنهاد كنم كه نزديك سرحد عثمانى باشد . باغشاه دوشنبه 5 آوريل 1915 معاون الدوله وزير امور خارجه اظهار داشت تلگرافى از كرمانشاهان رسيده مبنى بر اينكه دو نفر از چركسيهاى شونمان قونسول آلمان با يك صاحبمنصب قزاق منازعه نموده حكومت محل و كارگزارى خواستهاند اهالى شهر را خلع سلاح نمايند شونمان زير بار نرفته حتى راضى شدهاند او فقط ده مرد مسلح همراه داشته باشد آن را هم قبول نكرده به اصرار شهبندر عثمانى نيز اهميت نداده و گفته است اگر از سفارت آلمان مقيم تهران هم امر شود اطاعت نخواهم كرد . به شارژهدافر آلمان اطلاع رسيد كه هفت نفر اطريشى از اسارت روسها فرار كرده به تهران آمده و در باغشاه منزل نمودهاند كاردرف فورا بديدن آنها رفت . حسين خان اختر بطور ناشناس از آلمان آمده از نگارنده ديدن كرد در ضمن صحبت گفت عثمانيها نسبت بدوستى آلمان با ايران حسد ميورزند .