احمد على سپهر ( مورخ الدوله )

160

ايران در جنگ بزرگ 1914 - 1918 ( فارسي )

سه‌شنبه ششم آوريل 1915 مستشار الدوله وزير داخله اظهار داشت پرنس رويس وزيرمختار آلمان وارد قصر شيرين شده و در همان موقع امير مفخم بختيارى حكمران كرمانشاهان پاى دستگاه تلگراف آمده اطلاع داد كه رئوف بيك فرمانده نظامى عثمانى در خانقين از من جدا تسليم و تنبيه صمصام الممالك رئيس ايل سنجابى را خواسته و بعضى شرائط ديگر نموده كه اگر اجرا نشود با هزار و پانصد نفر سوار بكرمانشاه حمله خواهد برد حال تكليف من چيست . مستشار الدوله گفت در اين باب اقدام شده با سفير كبير عثمانى مذاكره نموده‌ايم او هم باسلامبول اطلاع داده و خواهش كرده است از تجاوز رئوف بيك جلوگيرى شود به بابعالى هم مستقيما تلگراف نموده‌ايم ولى من پيشنهاد ميكنم شارژه‌دافر آلمان تلگرافى به قصر شيرين به پرنس رويس وزيرمختار نمايد كه به رئوف بيك نصيحت كند دست از لجاج بردارد مبادا مصادمه واقع شود و يك مرتبه كار از كار بگذرد . وزير داخله علاوه نمود دلائلى در دست است كه رئوف بيك از پرنس رويس بيشتر شنوائى دارد تا از دولت عثمانى . . . و نيز اصرار نمود كه همين امشب تلگراف بشود چون بعضى علائم موجود است كه روس و انگليس به امير مفخم نزديك شده‌اند و ممكن است برضد عثمانى اقدام كند اخيرا صاحبمنصب روسى رئيس قزاقهاى كرمانشاهان از امير مفخم توپ شنيدر خواسته بود كه با شونمان قونسول آلمان بجنگد امير مفخم كسب تكليف كرد و به او تلگراف شد از چنين اقدامى احتراز نمايد در مركز هم به بريگاد قزاق دستور داده شد به صاحبمنصب كرمانشاه امر دهند بر عليه يكنفر قونسول خارجى مأذون نيست عملى انجام دهد . امير حشمت نيسارى امروز وارد تهران شد . 7 آوريل 1915 در سفارت اطريش دربارهء دختر وزيرمختار كه مورد علاقه سلطان احمد شاه است گفتگوئى بين مسيو فاركاس عضو سفارت و صادق السلطنه گرانمايه معلم شاه به عمل آمد كه نزديك بود منجر به دوئل شود . مشاجره به حكميت شارژه‌دافر آلمان بطور دوستانه خاتمه پذيرفت . پنجشنبه 8 آوريل معين الوزاره رئيس كابينه وزارت امور خارجه را ملاقات كردم در طى مذاكرات اظهار داشت انگليسها پانصد نفر هندى به بوشهر و سيصد نفر به پنج فرسخ و نيمى آن شهر پياده كرده روسها هم خيال دارند قشون به كرمانشاه بفرستند . راجع به مارلينگ وزيرمختار جديد انگليس گفت او در موقعى كه مشير الدوله وزير خارجه بود مقام شارژه‌دافرى انگليس را داشته و سابقه خوبى باهم ندارند . پرسيدم سر والتر تونلى وزيرمختار فعلى انگليس چه عقيدهء دربارهء معاون الدوله داشته جواب داد معاون الدوله را نتوانسته درست بشناسد چونكه مطالب را در لفافه ميپيچد گفتم كتمان عقيده از صفات ضروريه يك ديپلومات است بهتر كه خارجىها نتوانند به مكنونات درونى وزير امور خارجهء ما پىببرند . ماژرادوال به نگارنده اطلاع داد كه پانصد نفر سالدات روسى جديدا به بندر انزلى پياده شده‌اند . شنبه دهم آوريل نصير السلطنه اسفنديارى رئيس اداره دول غيرمجاوره به سفارت آلمان آمده در باب دو نفر قاتل غريب خان مستخدم دكتر پوژن مذاكره نمود . چهارشنبه 14 آوريل 1915 وزيرمختار جديد ايطاليا موسوم به كنت آريوابنه والانتى گنزاكا Le Comte Arrivabene Valenti Gonzaga وارد تهران شد .