احمد على سپهر ( مورخ الدوله )
150
ايران در جنگ بزرگ 1914 - 1918 ( فارسي )
روز شنبه با سفير كبير عثمانى مذاكره خواهم كرد خواهش دارم شما قبل از شنبه فن كاردرف شارژهدافر آلمان را وادار كنيد زمينه را طورى حاضر سازد كه كار بجاى سخت نرسد و مقصود دشمنان مشترك ما از اين طريق حاصل نشود . سالار الدوله قاجار سهشنبه دوم مارس 1915 دولت برنامه خود را بمجلس برد ماده اول آن راجع به « سنا » باكثريت يك رأى يعنى نصف بعلاوه يك تصويب شد مواد ديگر مربوط بشوراى دولتى و نسخ قانون 23 جوزا يعنى نسخ اختيارات مستشاران بلژيكى و تعديل بودجه باكثريت غير مهمى بتصويب رسيد . پنجشنبه 4 مارس 1915 معاون الدوله غفارى وزير امور خارجه اطلاع داد بموجب راپرت تلگرافى كار - گزارى قصر شيرين دو نفر آلمانى وارد آنجا شده يكى مدعى است بمأموريت ويس قونسولى اصفهان و ديگرى بعزم سياحت آمده تكليف با آنها چيست ضمنا اظهار داشت امروز صبح مسيو فن باخ از طرف سفارت روس بوزارت امور خارجه آمده مرا مستحضر ساخت كه قونسول روسيه مقيم كرمانشاهان از توقف بىدليل مسيو شونمان آلمانى در كرمانشاه مضطرب شده چون تلگرافات خود را بسفارت تهران بىاثر ديده مستقيما به پطرزبورگ شكايت كرده است همينطور فن باخ از رفتار آشوبطلبانه دكتر پوژن در اصفهان ناليده و گفته است شناسائى رسمى او از طرف دولت منافى با حسن روابط بين روسيه و ايران تعبير خواهد شد . شنبه 6 مارس 1915 جواب روز پنجشنبه وزير امور خارجه شفاها داده شد : اولا دو نفر آلمانى وارد به قصر شيرين يكى مسيو سوگماير Zugmayer دبير ويس قونسول آلمان در اصفهان و ديگرى براى كمك به او آمده راجع به شونمان از طرف سفارت به او تلگراف شد فورا از كرمانشاه